Zwolennicy teorii redukcji popędu

Zapobiegawcze reakcje w sytuacjach umożliwiających swobodę ruchów. To pozorne obalenie prawa efektu, zarówno jak trudność wypracowania reakcji wykraczającej poza rozlany OW, prawdopodobnie tłumaczą się tym, że zwierzęciu tak nisko rozwiniętemu jak szczur trudno nauczyć się dokładnego reagowania w warunkach, w których otrzymuje uderzenie prądem, a swoboda jego ruchów jest ograniczona. Hunter (1935) stwierdził, że na kolistej bieżni szczury prędzej uczą się przy uderzeniu prądem, którego daje się uniknąć, niż wtedy, gdy uderzeniu nie da się zapobiec. Specjalnie interesująca jest seria obserwacji przprowadzona na morskich świnkach w aparacie przypominającym klatkę dla wiewiórek (Brogden, Lipman i Culler, 1938). Obrotowa bieżnia była tak urządzona, że niektóre zwierzęta mogły uniknąć uderzenia prądem reagując na Sw natychmiastową ucieczką, inne natomiast musiały za każdym razem otrzymać uderzenie. W ciągu pierwszych dni oba urządzenia dały podobne krzywe uczenia się, mianowicie w tym czasie świnki wykonywały antycypacyjną reakcję biegania mniej więcej w jednej czwartej wszystkich prób. Przy urządzeniu uniemożliwiającym uniknięcie prądu zwierzęta i potem niewiele „poprawiły” swoje wyniki, te natomiast, które mogły prądu uniknąć, nadal poprawiały je i około'” ósmego dnia doszły do tego, że udawało im się w 100 procentach prób uciec przed prądem. Sprawia to takie wrażenie, jakby obie grupy szybko uczyły się oczekiwać uderzenia, ale tylko jednej grupie dostępna była metoda uniknięcia go, natomiast druga grupa mogła w procesie uczenia się równie dobrze zatrzymać się na miejscu (Culler, 1938).

Jednakże możliwa jest jeszcze inna interpretacja tych wyników. F. D. Sheffield. (1948) powtórzył ten eksperyment i stwierdził, że reakcja biegania rzadziej występowała u zwierząt, które w poprzedniej próbie otrzymały uderzenie prądem właśnie w czasie biegu. Sheffield wyjaśnia to, zgodnie z teorią Guthrie’go (str. 37) tym, że uderzenie otrzymane w czasie biegu niszczy motoryczny schemat biegania i w ten sposób zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia tej reakcji w odpowiedzi na następną ekspozycję Sw. Takie zaburzenie występowałoby bardzo często u zwierząt w sytuacji z nie dającym się uniknąć uderzeniem, natomiast u tych, które mogą uniknąć prądu za pomocą biegania, nie zachodziłoby tego rodzaju przerywanie rozwijającego się OW przez uderzenie prądem (por. również Logan, 1951).

Zwolennicy teorii redukcji popędu mają również własne wyjaśnienie dla zjawisk warunkowania reakcji zapobiegawczych. Zakładają oni, że pod wpływem prądu pojawia się u szczura nabyty popęd strachu czy lęku. Popęd ten na zasadzie warunkowania wiąże się z Su: i z komorą, w której następuje uderzenie, a ulega redukcji, gdy zwierzęciu uda się wydostać z komory. Teorię tę i potwierdzające ją eksperymenty omówimy w rozdziale pt. „Motywacja” (str. 227).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>