ZPB

Prąd w jasnym korytarzu 159 55 35 pierw z prądem, a dopiero ipotem – jako że nie może zawrócić – znajduje pokarm. Dlatego też światło szybko staje się sygnałem prądu i szczur napierw uczy się unikać korytarza oświetlonego, tak jak to przedstawiono na rys. 20-12.

W konsekwencji zwierzęta początkowo nieczęsto otrzymują wzmocnienie, skojarzenie zaś światła z pokarmem powstaje u nich dopiero po wielu próbach. Natomiast w eksperymentach Muenzingera zwierzę mogło poprawiać błędne reakcje i zdobywało pokarm w każdej próbie, toteż skojarzenie światła z pokarmem powstawało u niego łatwo. Konflikt pomiędzy tendencją do szukania pokarmu a tendencją do unikania prądu sprawia, że występują w tej sytuacji liczne Z PB, które najwidoczniej pomagają w uczeniu się.

ZPB określa się zwykle jako „przypatrywanie się” obojgu drzwiczkom czy obu korytarzom przed wykonaniem ostatecznego ruchu, trafniej jednak można opisać je mówiąc, że jest to „przypatrywanie się połączone z przygotowaniem do wykonania ruchu”, np. ze sprężeniem się do

ZPB i trudność odróżniania liczne badania nad ZPB przeprowadził również Tolman. Jedna z najważniejszych jego obserwacji (1939) wykazała, że szczur na stojaku do skoków wykonuje więcej reakcji ZPB przy uczeniu się odróżniania barwy białej od czarnej niż przy nauce odróżniania trudniejszego, mianowicie barwy szarej od czarnej. Tymczasem u ludzi badanych w eksperymencie psychofizycznym występuje wprawdzie zjawisko bardzo podobne do ZPB, jednakże wtedy, gdy odróżnianie sprawia im trudność, a nie gdy bodźce dają się łatwo odróżnić. Ludzie, mając do czynienia z barwą czarną i białą, nie przenoszą wzroku z jednej na drugą, natomiast reakcja tego rodzaju występuje u nich wtedy, gdy usiłują stwierdzić, który z dwóch niemal jednakowych odcieni barwy szarej jest jaśniejszy, a który ciemniejszy. Tolman podkreśla (1941), że w eksperymentach z ludźmi mówi się badanemu, jakim wskaźnikiem ma się on kierować, np. poleca mu się wskazać jaśniejszy odcień barwy szarej, szczur zaś musi sam wykryć wskaźnik, którym powinien się posługiwać. W tej sytuacji, w której znajduje się zwierzę, wyraźna różnica między barwą czarną a białą prędzej „przyciąga jego wzrok” niż mniejsza różnica pomiędzy dwoma odcieniami barwy szarej. Ponadto człowiek w eksperymencie nie zaczyna wybierać według swoich ewentualnych upodobań, np. do barw ciemniejszych czy do reagowania raczej na stronę lewą lub prawą, szczur zaś musi dopiero w toku badania przezwyciężyć takie upodobania. Właśnie tutaj, przy wyzbywaniu się dotychczasowych upodobań, występują u zwierzęcia reakcje ZPB. Dzieje się tak wtedy, gdy powstaje konflikt między nabytymi poprzednio nawykami a rodzącą się tendencją do kierowania się wskaźnikiem właściwym dla danej reakcji. Na rys. 20-13 przedstawiono wyniki jednego zwierzęcia, u którego ZPB wyraźnie pomagało w przełamaniu nawyku reagowania na określoną stronę.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>