Zmienne eksperymentalne

Ponieważ wykonanie czynności służącej za próbę sprawdzającą to, co zostało wyuczone i zapamiętane, dostarcza danych jednego rodzaju, możemy powrócić do naszego schematycznego wzoru, wprowadzonego w pierwszym rozdziale i wykorzystywanego w kilku następnych: R = }{S,0) albo R = f{S,A).

R oznacza tu wykonanie czynności przez badanego w danej próbie sprawdzającej (R – reakcja): S przedstawia jego aktualne zadanie (S – stimulus, po łacinie „bodziec”): O wyobraża czynniki, które wnosi do próby badany (O – organizm): zaś A symbolizuje operacje poprzedzające (A- antę, po łacinie „przed”), za pomocą których eksperymentator reguluje czynniki O. W ‚badaniach nad uczeniem się czy pamięcią R się nie zmienia, tzn. w próbie sprawdzającej daje się to samo zadanie co i w poprzedzających ją próbach ćwiczeniowych. Natomiast w badaniach nad trasferem samo zadanie staje się zmienną eksperymentalną: inne jest w próbach ćwiczeniowych, a inne jest w próbie sprawdzającej. Załóżmy jednak na razie, że S jest stałe i że eksperymentator postarał się utrzymać na niezmienionym poziomie także i czynniki motywacyjne, oraz hamujące, tak że próba sprawdzająca wykaże, ile się badany wyuczył i zapamiętał. Stanie się ona wówczas wskaźnikiem tego, co można by nazwać wyuczoną umiejętnością, którą Hull nazwał „silą nawyku”. Innym terminem, operacyjnie równoważnym tamtym obu, będzie „ślad pamięciowy”. Powstaje pytanie, od jakich dających się kontrolować czynników A zależy ta wyuczona umiejętność.

Przed wykonaniem czynności, która służy za próbę sprawdzającą, ma miejsce – jak już powiedzieliśmy – jedna lub więcej prób ćwiczeniowych oraz pewien odstęp czasowy po ostatniej próbie ćwiczeniowej. Tak więc czynniki A, które wpływają na wykonanie próby sprawdzającej, muszą być związane bezpośrednio bądź z procesem uczenia się, bądź z tą przerwą, jaka miała miejsce przed próbą sprawdzającą. Przerwy mogą się od siebie różnić czasem trwania i sposobem spędzania tego czasu przez badanego. Długość czasu, który upłynął pomiędzy uczeniem się a sprawdzeniem zapamiętania, jest tą zmienną, za pomocą której otrzymuje się „krzywą zapominania”. Jeśli idzie o sposób spędzenia przerwy, to właściwie niemożliwe jest, aby była ona okresem pozbawionym absolutnie wszelkiej aktywności badanego: przerwa może jednak w zasadzie stanowić okres odprężenia, lub też może być wypełniona taką czy inną działalnością, różną pod względem rodzaju i ilości. W eksperymencie nad przyczynami zapominania można polecić badanemu wykonywanie podczas przerwy czynności przypuszczalnie mogącej zaburzyć wykonywanie wyuczonej czynności, gdyż wiadomo, iż zapominanie bywa powodowane właśnie tego rodzaju interferencją czynności.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>