Wskaźniki orientacyjne jako zmienne bodźcowe

W omówionych eksperymentach E operował pewną zmienną O, mianowicie modyfikował zmysłowe wyposażenie organizmu. Jednakże wskaźniki orientacyjne można badać również zmieniając odpowiednio środowisko, tj. sam labirynt i jego otoczenie. Labirynty, czy to zbudowane z siatki drucianej, czy z drzewa, pierwotnie miały zawsze uliczki ogrodzone ściankami. Ścianki zasłaniały ogólny widok labiryntu i w ten sposób pozbawiały zwierzę jednego z podstawowych wskaźników orientacji wzrokowej. W zamian za to ścianki wąskich uliczek dostarczały licznych wskaźników dotykowych. Vincent (1912) i Miles (1930) wprowadzili labirynt otwarty, czyli wypukły, w którym korytarze zastąpiono zwykłymi drewnianymi listwami o szerokości 3-5 cm, opartymi na konstrukcji dostatecznie wysokiej, aby szczury nie mogły z nich zeskoczyć, a przy tym położonymi tak daleko od siebie, by zwierzęta nie przeskakiwały z jednej listwy na drugą. W labiryntach tego typu – odwrotnie niż w zamkniętych – nie ma ścian bocznych, a więc niemożliwe jest korzystanie z wrażeń dotykowych, za to szczur może bez przeszkód posługiwać się wzrokiem.

Gdy badamy analogiczne grupy szczurów normalnych w labiryntach zamkniętych i otwartych, o tej samej wielkości i kształcie, odnosimy wrażenie, że labirynty otwarte są łatwiejsze, chociaż różnica jest mała i zmienna. Dla szczurów ślepych natomiast różnica jest duża: labirynty otwarte są dla nich znacznie trudniejsze. Jeśli jednak ślepy szczur uczy się wyraźnie gorzej od normalnych w labiryntach otwartych, to w zamkniętych uzyskuje wyniki takie same jak zwierzęta normalne. Stosunki te pokazują wyniki doświadczeń Tsanga (1934, 1936): liczby oznaczają tu łączną liczbę wejść do ślepych uliczek w ciągu pierwszych 150 prób, przypadającą na jednego szczura.

Jako przykład modyfikowania wzrokowych wskaźników orientacyjnych można przytoczyć eksperyment Snygga (1935). Zbudował on trzy labirynty zamknięte o takim samym układzie uliczek, jednak w jednym pomalował wszystkie ścianki na czarno, w drugim uliczki ślepe miały barwę białą, a droga właściwa czarną, w trzecim zaś odwrotnie, uliczki ślepe były czarne, a droga właściwa biała. Wzrokowe zróżnicowanie ogromnie ułatwiło szczurom uczenie się, redukując liczbę prób potrzebnych do wyuczenia się z 34 do zaledwie 7. Jednakże nawet wtedy, gdy wszystkie ścianki pomalujemy jednakowo, szczur często może od razu zobaczyć koniec ślepiej uliczki i już nie musi do niej wchodzić (Robinson i Weaver, 1930). Ten sposób odróżniania ślepych uliczek, jako zbyt łatwy, dziś się pospolicie eliminuje przez zawieszanie w uliczkach zasłon.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>