Wskaźniki orientacyjne jako zmienne bodźcowe – kontynuacja

Inny typ eksperymentu, polegający na manipulowaniu wskaźnikami orientacyjnymi, nawiązuje do ważnych badań Carra z 1917 r. Eksperyment ten oparty jest na następującym założeniu: jeżeli zwierzę kieruje się w labiryncie pewnymi określonymi wskaźnikami orientacyjnymi, to zmiana tych wskaźników powinna utrudnić mu orientację. Przypuśćmy na przykład, że zwierzę jako wskaźnikiem posługuje się światłem padającym z jednej strony laboratorium: przeniesienie źródła światła na drugą stronę przeszkodzi mu w znalezieniu znanej drogi. Gdyby zaburzenie to utrzymało się tylko przez jedną czy dwie próby, można by je przypisać roztargnieniu wywołanemu nową sytuacją, jeśli jednak okaże się, że po takiej zmianie zwierzę musi znów przez dłuższy czas uczyć się, najwidoczniej kierunek światła był dla niego ważnym wskaźnikiem orientacyjnym. Inna odmiana tego eksperymentu polega na tym, że w czasie uczenia się zmieniamy w sposób ciągły pewne wskaźniki. Jeśli wskaźniki te grają ważną rolę w orientacji zwierzęcia, proces uczenia się ulega opóźnieniu. Procedury te zastosowali w bardzo systematyczny i wyczerpujący sposób Honzik (1933, 1936) i Wolfie (1935). W eksperymentach ich okazało się, że normalny szczur jako wskaźnikami posługuje się bodźcami wzrokowymi docierającymi do niego zarówno z samego labiryntu, jak i spoza niego. Bardzo interesująco przedstawia się sprawa węchowych znaków rozpoznawczych, jakie szczur może znaleźć w wolnym od zanieczyszczeń labiryncie otwartym zrobionym z drewnianych listew. Ciągłe przestawianie listew nie bardzo przeszkadza w uczeniu się szczurom normalnym, natomiast szczury ślepe w takiej sytuacji opanowują labirynt bardzo powoli. Ślepy szczur szukając drogi obwąchuje listwy, co dowodzi, jak się zdaje, że potrafi on odróżniać jedną uliczkę od drugiej po zapachu. Szczury orientują się również według dźwięków i to w najbardziej nieoczekiwanych postaciach, takich jak echo od ścian, rezonans ślepych uliczek, skrzyp listew, gdy szczur po nich przebiega, a także dźwięki dochodzące spoza labiryntu – z ulicy czy z klatki, w której szczur mieszka. Bodźce wzrokowe docierające spoza labiryntu można wyeliminować za pomocą „domu” (Honzik, 1936) albo „kopuły” (Blodgett i McCutchan, 1947), które okrywają cały labirynt jednolitą przesłoną. Tego rodzaju osłony znacznie zwiększają trudność niektórych labiryntów (Walthal, 1948). Inny sposób eliminowania poza- labiryntowych wskaźników orientacyjnych polega na zmienianiu położenia labiryntu z próby na próbę (Wolfie, 1935).

Wydaje się, że przy znajdowaniu drogi w labiryncie szczur posługuje się każdym dostępnym mu wskaźnikiem. Większa lub mniejsza użyteczność poszczególnych wskaźników zależy od właściwości konkretnego labiryntu i jego otoczenia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>