Wpływ podstawowej jednostki pomiarowej

Niestety, wszystkie te rozważania opierają się na założeniu, że do zmierzenia postępów w uczeniu się mamy zawsze skale o równych po- działkach. Tymczasem wybór zadowalającej skali jest jednym z najtrudniejszych problemów w psychologii, jak na to niejednokrotnie już zwracaliśmy uwagę na przestrzeni całej książki. Przyjęcie takiej czy innej jednostki pomiarowej ma zasadnicze znaczenie, bowiem z tego samego zbioru danych można otrzymać bardzo różne krzywe, zależnie od tego, jakich jednostek użyje się na osi rzędnych. Na przykład krzywą nabywania wprawy w pisaniu na maszynie można wykreślić według liczby napisanych słów na minutę, co da w efekcie krzywą esowatą, albo według czasu potrzebnego na napisanie 100 słów, co powinno dać krzywą odwróconą, wykazującą bardzo silne nachylenie na początku. Weźmy na przykład strzelanie z karabinu. Jeżeli cel będzie bardzo mały, to początkujący strzelec prawdopodobnie w ogóle do niego nie trafi w ciągu pierwszych 20 prób. Tym samym jego krzywa uczenia się będzie przez dłuższy czas biegła zupełnie płasko na poziomie zerowym, a następnie – w miarę stopniowego „odnajdywania” przez Strzelca celu – wykaże siłą rzeczy przyspieszenie dodatnie. Natomiast cel bardzo duży może być tak łatwy do trafienia, że strzelec od razu zacznie od stosunkowo dobrego wyniku i szybko zbliży się do maksimum, czyli do 100 procent trafień.

Są pewne sposoby opracowywania skal, mające ambicje uzyskania skal w jednostkach równych na całej długości skali: tu jednak nie jest właściwe miejsce, żeby zajmować się ich oceną (por. Hull, Felsinger, Gladstone i Yamaguchi, 1947). Przy braku takich skal każda próba opracowania jakiejś funkcji ogólnej, pasującej do wszystkich krzywych uczenia się, jest przedwczesna (por. Woodrow, 1940: Hull, 1943: Hilgard, 1951). Jednak z punktu widzenia czysto praktycznego eksperymentator musi przyjąć jakąś najdogodniejszą skalę, którą najlepiej będzie mu mierzyć uzyskiwane przez badanego wyniki na przestrzeni całego procesu uczenia się: tj. taką skalę, żeby – według jej wskazań – badany zaczął od wyniku sporo powyżej zera, ale nigdy nie przekroczył górnego krańca skali.

Reasumując możemy więc powiedzieć, że istnieje typowa krzywa uczenia się, ale tylko w tym sensie, że otrzymywane w wyniku procesu uczenia się krzywe zwykle wykazują okres zmniejszających się przyrostów w miarę zbliżania się przez O do pułapu swych możliwości. Jednakże sens dokładnego kształtu jakiejkolwiek konkretnej krzywej w szczegółach można zrozumieć tylko pod warunkiem znajomości wszystkich zmiennych w danej specyficznej sytuacji uczenia się. Do analizy tych zmiennych krzywa uczenia się jest nieocenionym wprost narzędziem.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>