Wpływ nastawień na OW mrugania

Postawy, których wpływ tak jasno wykazał Razran, prawdopodobnie są czynnikiem komplikującym wszystkie badania nad OW u ludzi. Na przykład refleks psychologalwaniczny (PGR, GSR) jest nie tylko mimowolny, ale większość ludzi nawet nie zdaje sobie sprawy z tego, że go posiada. A przecież psychogalwaniczny OW bardzo często zanika, gdy E po prostu powie: „Doskonale, teraz już wyłączam prąd i nie będzie więcej uderzeń. Chcę tylko jeszcze kilka razy spróbować, jak działa samo światło (Sw)’’. Jeśli badany rzeczywiście uwierzy i będzie przekonany, że po zapaleniu światła nie otrzyma uderzenia prądem, uwarunkowana reakcja na światło niemal natychmiast zanika (Cook i Harris, 1937: Mowrer, 1938).

Wpływ nastawień na OW mrugania. Humphreys (1943a) obliczył wewnętrzne korelacje pomiędzy różnymi wskaźnikami siły warunkowej i bezwarunkowej reakcji mrugania w czasie powstawania i wygasania, odruchu warunkowego. Gdy na podstawie tych korelacji przeprowadził analizę czynnikową, wykrył dwa czynniki zbliżone do tych, o których wspomina Razran. Czynnik fizjologiczny określa wielkość reakcji na dmuchnięcie i wielkość początkowej reakcji na światło, a także wysokość krzywych uczenia się i wygasania OW. Czynnik nastawienia wyznacza zarówno długość okresu utajenia reakcji przy wytwarzaniu i wygaszaniu odruchu, jak i częstość wygaszania potrzebną do zatrzymania odruchu.

Punktem wyjścia dla takich statystycznych analiz są eksperymentalne rezultaty, a celem – wykrycie czynników, które wywołują wahnięcia rezultatów. W omówionym wypadku przyczynami wahnięć były zachodzące u poszczególnych osób różnice w czynniku fizjologicznym i w nastawieniach. Bardziej jednak z pewnych punktów widzenia przekonywające wyniki można by otrzymać odwracając to rozumowanie: zmieniać nastawienia i badać, jaki wpływ wywrze to na rezultaty. Tak postąpił J. Miller (1939). Badał on sześć grup, każdą po 20-25 osób, używając różnych instrukcji od (1) „uważaj, aby nie mrugać ani nie zaczynać ruchu mrugania, dopóki nie odczujesz dmuchnięcia”, aż do (6) „gdy poczujesz, że oczy zamykają się lub mają tendencję do zamknięcia się, nie stawiaj im żadnego oporu”. Przy instrukcji (1) hamującej występowanie OW odruch warunkowy pojawił się w 26 procentach wszystkich prób, natomiast przy instrukcji sprzyjającej jego wystąpieniu – w 76 procentach prób. Instrukcje pośrednie dały też pośrednie wyniki. Podobne rezultaty uzyskali Hilgard i Humphreys (1938a) oraz Norris i Grant (1948).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>