Uczenie się utajone

Dopóki szczur spaceruje tylko po pustym labiryncie, nie spiesząc się i nie starając się omijać ślepych uliczek, uczy się bardzo mało. Dowodzą tego cechy jego zachowania, które uważa się zwykle w eksperymentach za wskaźniki uczenia się: szybkość przebiegania przez labirynt nie staje się większa, a liczba błędów (wchodzenie do ślepych uliczek) nie maleje. Jeżeli w ogóle zachodzi jakiś proces uczenia się i zwierzę przyswaja sobie coś, co mogłoby mu pomóc w szybkim i bezbłędnym wyszukaniu celu, proces ten musi przebiegać w ukryciu jako „uczenie się utajone”.

Umieśćmy teraz w skrzynce docelowej pokarm i zobaczmy, czy wystąpią efekty utajonego uczenia się, tzn. czy szczur pobiegnie do celu szybko i bezbłędnie, dowodząc w ten sposób znajomości ślepych uliczek i właściwej drogi. Faktycznie w badaniach nad uczeniem się utajonym chcemy odpowiedzieć na dwa pytania:

– 1. Czy możliwe jest, aby zwierzę badając otoczenie nauczyło się więcej, niż (pokazuje jego aktualne zachowanie w danej sytuacji?

– 2. Czy możliwe jest, aby zwierzę nauczyło się czegokolwiek w labiryncie innym sposobem niż przez dążenie do celu i otrzymywanie za to nagrody?

Pytanie pierwsze ma charakter raczej terminologiczny, dotyczy bowiem uzasadnienia używania zwrotu „uczenie się utajone” w znaczeniu dosłownym, drugie jednak jest pytaniem zdecydowanie merytorycznym, i to – z punktu widzenia teoretycznego – bardzo istotnym. Jeśli idzie o pierwszą sprawę, to uczenie się utajone w znaczeniu dosłownym jest niewątpliwym faktem. Wskazuje na to wiele wyraźnych obserwacji.

– 1. Pierwsze próby w procesie wytwarzania odruchów warunkowych metodą Pawłowa. Odruch warunkowy pojawia się dopiero po kilku, a nawet wielu próbach, mimo to jednak nie ulega wątpliwości, że pierwsze próby przyczyniają się do wytworzenia go.

– 2. Pierwsze próby w badaniach nad uczeniem się odróżniania. Ich znaczenie pokreślą „teoria ciągłości uczenia się” (str. 105).

– 3. Brak reakcji warunkowej po wygaszeniu odruchu warunkowego, a przed jego restytucją. Raz wytworzony (wyuczony) odruch warunkowy nie znika całkowicie, tylko ulega czasowemu utajeniu.

– 4. Nieudolne wykonywanie jakiejkolwiek wyuczonej czynności wskutek zbyt słabej motywacji. U człowieka takie zachowanie się określamy zwrotem: „on mógłby to zrobić o wiele lepiej, gdyby mu naprawdę na tym zależało”.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>