Uczenie się utajone – kontynuacja

Co do ostatniego punktu, możemy powołać się na znany wzór Hulla (1943), który sprawność działania określa jako funkcję siły nawyku i aktualnej siły popędu. Jeżeli siła popędu wynosi zero, to nawet silny nawyk pozostanie utajony. Nawyk wyuczony przy słabej motywacji ujawnia się w pełni dopiero wtedy, gdy popęd przybierze na sile, gdy zaś popęd dzięki zaspokojeniu potrzeby słabnie, słabnie też aktywność: nawyk przechodzi chwilowo w stan utajony. To ważne rozróżnienie pomiędzy aktualnym działaniem a nawykiem sformułowali wyraźnie Elliott (1928) w związku z uczeniem się labiryntu i Lewin (1917) w związku z prawem kojarzenia. (Patrz także Leeper, 1935 i Deese, 1950).

Czynność uczenia się labiryntu wymaga pewnej motywacji, tak samo zresztą, jak każda inna forma aktywności. Motywem uczenia się labiryntu nie jest, oczywiście, chęć zdobycia wiadomości, z których osobnik mógłby korzystać w przyszłości. Proces uczenia się jest tu produktem ubocznym: w wielu eksperymentach motorem, który popycha zwierzę do działania, jest głód, a celem – pokarm w skrzynce pokarmowej. Jednakże, jak już powiedzieliśmy, wyszukanie celu po raz pierwszy wymaga aktywności badawczej. Zachowanie zwierząt, dzieci i ludzi dorosłych wskazuje na to, że popęd badawczy stanowi jeden z popędów podstawowych i jest zjawiskiem zupełnie realnym (Harlow, 1953). Co jest jego celem? Niekiedy idzie o wykrycie korzyści, jakie przedstawia nowe otoczenie, i szkód, którymi zagraża: w każdym zaś razie zwierzę dąży do ogólnego zapoznania się z sytuacją i gdy uzyska to, cel zostaje osiągnięty. W trakcie badania sytuacji zwierzę zapamiętuje pewne właściwości swego otoczenia, natomiast nie uczy się żadnej określonej czynności motorycznej, jego ruchy stale się zmieniają, a w końcu wszelka aktywność w ogóle ustaje, chyba że zwierzę znajdzie w labiryncie coś, co budzi jakiś inny popęd.

Możemy domyślać się, że zwolennicy teorii prób i błędów będą przeprowadzać eksperymenty nad uczeniem się utajonym w nadziei uzyskania rezultatów negatywnych, natomiast przedstawiciele teorii uważającej uczenie się za wynik aktywności badawczej będą spodziewać się czegoś wprost przeciwnego. Wyczerpujący przegląd eksperymentów nad uczeniem się utajonym przedstawił jeden ze współpracowników Tol- mana (Thistlethwaite, 1951a).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>