Uczenie się labiryntu przez szczury i przez ludzi – kontynuacja

Człowiek, wyszedłszy już z labiryntu, umie przypomnieć sobie przebytą drogę w całości albo częściowo, potrafi narysować mapę labiryntu, którego się nauczył. Taka mapa jest zwykle niedokładna i brak w niej wielu szczegółów, których badany nie może odtworzyć z pamięci, nie widząc labiryntu. Inaczej mówiąc, człowiek potrafi więcej rozpoznać szczegółów wyuczonego labiryntu niż odtworzyć – podobnie zresztą jest też w innych dziedzinach uczenia się (str. 302). Co do szczura, wystarczy nam prawdopodobnie założyć istnienie u niego pamięci rozpoznawczej, aby móc wytłumaczyć jego zachowanie się w labiryncie.

Na str. 142-147 omówiliśmy czynniki decydujące o tym, że jedna ślepa uliczka okazuje się bardziej atrakcyjna i trudniejsza do ominięcia niż inna. Posuwanie się zygzakiem jest chyba bardziej charakterystyczne dla szczurów, kierowanie się prosto na cel – dla ludzi, natomiast tendencja do antycypacji występuje mniej więcej jednakowo wyraźnie u jednych i u drugich. Tendencje te pojawiają się już we wczesnym stadium procesu uczenia się i utrzymują się uporczywie, mimo że dane reakcje nie są wzmacniane. Brown i Buel (1940) przeprowadzili szczegółowe badania nad zachowaniem w pierwszej próbie, posługując się labiryntem liniowym z ukrytymi przegrodami. Wystąpiły tu, oczywiście, różnice indywidualne, ale pewne wybory okazały się znacznie częstsze niż inne. W pierwszym punkcie wyboru, w którym należało zdecydować, czy pójść prawą czy lewą uliczką, 60 procent studentów wybrało uliczkę prawą. Tę stronę, która okazała się poprawna w pierwszym punkcie wyboru, zwykle wybierano również w punkcie drugim. W sformułowaniu bardziej ogólnym – człowiek skłonny jest wybierać tę stronę, która okazała się poprawna w poprzednim punkcie wyboru. Jeśli jednak w dwu lub więcej kolejnych punktach prawidłowy wybór prowadzi w stronę tę samą, badany za następnym razem wybiera zwykle stronę przeciwną. Takie preferencje i domysły co do prawdopodobnego kierunku drogi mogą nie mieć żadnych logicznych podstaw, jednakże dowodzą, że u człowieka, podobnie jak to stwierdzono u szczurów (str. 144), uczenie się labirytnu nie zaczyna się od jednolitego dla wszystkich poziomu zerowego. W trudnych punktach wyboru startuje się z obciążeniem, tj. poniżej zera, a w łatwych korzysta się z określonych pomocy, wskutek czego wyjściowy poziom znajduje się powyżej zera. Wzmocnienie utrwala łatwe wybory prawidłowe prędko, a trudne – powoli. Ale uczenie się labiryntu nie da się wyjaśnić w kategoriach samych tylko wzmocnień, trzeba uwzględnić także kształt labiryntu i tendencje organizmu.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>