Teorie efektu

Z wcześniejszych wersji tej teorii najbardziej znane jest prawo efektu Thorndike’a. W sformułowaniu z 1911 r. zwraca ono uwagę na to, że Autorzy najwidoczniej nie znają późniejszych prac Pawiowa poświęconych odruchom motorycznym. Badania te, zapoczątkowane w Warszawie przez Konor- skiego i Millera w 1928 r., zostały następnie przeniesione do laboratorium Pawiowa. Pawłów poświęcił im przedmowę do drugiej pracy Konorskiego i Millera, przedmowa ta została przedrukowana w Dwudziestu latach badań pt. Mechanizm tzw. ru chów dowolnych. Poza tym zagadnienia te omawiał na „środach” (por. najobszerniejsze wypowiedzi w „Pawłowowskich Środach”, t. II, str. 480-490, 536-539), Według Pawłowa, uczenie się nowych sposobów (np, zdobywania pokarmu) polega na powstawaniu połączeń nerwowych pomiędzy: l) korową reprezentacją określonego zewnętrznego bodźca warunkowego, 2) korową reprezentacją czuciową danego ruchu, połączoną z komórkami motorycznymi zawiadującymi wykonaniem tego ruchu oraz 3) reprezentacją Sb, np. pokarmowego. Por. Dwadzieścia lat badań, 1952, str. 580-582. Jednakże faktem jest, że Pawłów nie rozciągnął na odruchy moto- ryczne swojej koncepcji sygnału jako „zastępstwa” Sb, wypracowanej na odruchach „zadowalające następstwa działania” (tj. nagroda lub uniknięcie kary) wzmacniają związek S-R, natomiast „następstwa niemile” (kara) osłabiają go. Takie ujęcie teorii efektu zawiera błędne koło. To, czy dane następstwo jest zadowalające czy niezadowalające dla zwierzęcia, można określić tylko na podstawie obserwacji, że zwierzę powtarza reakcję, która do niego prowadzi, lub że jej nie powtarza. Innymi słowy, mówimy: zwierzę lubi dany pokarm, ponieważ szuka drugiej porcji, a na tej podstawie stwierdzamy, że dlatego szuka drugiej porcji pokarmu, ponieważ go lubi. Takie błędne koło w rozumowaniu nie jest dla psychologów bardzo „zadowalające”, choć może mieć pewną wartość praktyczną. Gdyśmy już wykazali, że w jednej sytuacji pewien rodzaj pokarmu ma dla zwierzęcia wartość jako nagroda, możemy użyć go jako pobudki w rozmaitych innych sytuacjach, w których badamy uczenie się.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>