Przestrzeń w kategoriach organizmu i w kategoriach sytuacji cz. III

Mówiąc, że zwierzę porusza się naprzód lub w tył, używamy terminów odnoszących się do organizmu, ale kiedy stwierdzamy, że zbliża się ono lub oddala od pewnego przedmiotu czy miejsca, mówimy o ruchach w otaczającej przestrzeni. Tak samo, gdy wyrażamy się, że osobnik skręca w prawo lub w lewo, nasz opis jest sformułowany w kategoriach organizmu, ale konstatując, że zbliża się on do tego, czy innego przedmiotu, formułujemy swój opis w kategoriach sytuacji. Na znaczenie tego rozróżnienia zwrócił uwagę Nissen (1950).

Istnieje wszakże jedna grupa ruchów, które mają charakter zbliżania się, a mimo to można uważać, że nie wykraczają one poza kategorie organizmu, mianowicie fototropizm dodatni, czyli tendencja do zwracania się ku światłu i poruszania się w jego kierunku. Oczywiście, fototropizm wywołują pewne bodźce zewnętrzne, ale ruchów tropijnych nie można uważać za reakcje na przedmioty z otoczenia i stosunki przestrzenne pomiędzy nimi. Kiedy więc jakiś element wyuczonego zachowania da się opisać po prostu jako zbliżanie się do światła albo do ciemności, nie można stąd wprost wnosić, że zwierzę rzeczywiście zapamiętało sytuację, trzeba wpierw w jakiś sposób zbadać, czy w danym wypadku zachodzi transfer. Problem ten – jak to wkrótce zobaczymy- wyłania się w związku z uczeniem się bardzo prostych labiryntów.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>