POPĘDY I PRZYNĘTY NEGATYWNE CZ. II

Rodzaje hamowania. Żeby jakaś przynęta była negatywna w stosunku do jakiejś innej przynęty b nie musi ona wcale być szkodliwa. Dwie przynęty mogą po prostu nie dać się pogodzić w tym sensie, że organizm nie jest w stanie zareagować dodatnio na obie jednocześnie. Jednym z kamieni węgielnych wielkiej pracy Sherringtona nad „działaniem integracyjnym układu nerwowego” (1906, 1947) było odkrycie zjawiska hamowania wzajemnego (reciprocal inhibition). Ruchy wzajemnie antagonistyczne, takie jak zwracanie oczu w prawo i w lewo, są regulowane przez odpowiednie ośrodki nerwowe w ten sposób, że zwiększona aktywność jednego mięśnia pociąga za sobą zmniejszenie aktywności jego antagonisty. Ten sam typ hamowania daje się zauważyć u ludzi w zjawisku skupienia i rozproszenia uwagi: zwracając uwagę na jeden przedmiot, przestaje się uważać na inny (str. 135, t. I).

Pojęcie hamowania szeroko wykorzystywał Pawłów (1927), co staraliśmy się pokazać w rozdziale o warunkowaniu (str. 47-60). Rozróżniał on hamowanie „zewnętrzne” i „wewnętrzne”. Zakłócanie jednej czynności przez drugą to hamowanie zewnętrzne, natomiast hamowanie wewnętrzne rozwija się, według Pawłowa, w ośrodku nerwowym wskutek jego własnej aktywności. Za przykład hamowania wewnętrznego można by uważać zmęczenie: ale przykłady, które miał na myśli Pawłów, były innego typu – za typowe formy hamowania wewnętrznego uważał on wygasanie i opóźnianie odruchów warunkowych.

Niektórzy psychologowie byli nastawieni sceptycznie do koncepcji hamowania wewnętrznego i próbowali tłumaczyć wszystkie odnośne fakty otamowaniem reakcji przez inne reakcje. Dowody za i przeciw temu Stanowisku zostały już omówione poprzednio (str. 51-55).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>