Popęd i potrzeba

Typowe popędy zwierzęce, takie jak głód i pragnienie, zależą od potrzeb organicznych. Żywy organizm nieustannie zużywa pokarm i wodę, a jednocześnie wytwarza produkty rozpadu, które nagromadzają się stopniowo i których nadmiar może zagrażać zdrowiu osobnika. Potrzeba jest właśnie takim stanem niedostatku lub nadmiaru w organizmie. Pewne potrzeby można zaspokoić za pomocą odpowiedniego zachowania, takiego jak jedzenie i picie. W przypadkach najprostszych popęd stanowi tendencję do wykonywania takich czynności, które zaspokajają potrzebę organiczną. Tak więc potrzeba aktywizuje popęd, a popęd aktywizuje zachowanie. Ale czy jest jakikolwiek sens w takim mnożeniu czynników? Dlaczego nie odrzucić pojęcia popędu i nie powiedzieć po prostu, że zachowanie jest motywowane przez potrzebę? Trudność tkwi w tym, że istnieją pewne potrzeby, które nie prowadzą do żadnych określonych form zachowania i, odwrotnie, istnieją takie formy zachowania, które nie wywodzą się z żadnych znanych aktualnie działających potrzeb.

Oprócz ogólnej potrzeby pokarmu istnieją specyficzne potrzeby poszczególnych substancji ważnych dla prawidłowej diety, takich jak białko, witaminy i pewne sole. Na usługach niektórych z tych specyficznych potrzeb pozostają specyficzne popędy, tj. specyficzne głody, czyli apetyty, których istnienie można wykazać na podstawie zachowania zwierzęcia. Wystarczy przetrzymać zwierzę przez kilka dni na diecie ubogiej w witaminę B, aby stworzyć w ten sposób silną potrzebę tej witaminy. Gdy później dać zwierzęciu pokarm bogaty w witaminę B, będzie go ono przekładało nad pokarm, w którym brak tej witaminy, jeśli nawet nie od razu, to w każdym razie prędko się tego nauczy (Harris i in., 1933). W tym przypadku specyficzna potrzeba aktywizuje specyficzny popęd. Ale w podobnych eksperymentach z witaminami A, D i G nie udało się wykryć jakichkolwiek odpowiadających im popędów. W przypadku tych witamin o wyborze jednego z dwu pokarmów decyduje najwidoczniej nie obecność potrzebnej organizmowi witaminy, tylko ich smak: zwierzę wybierze pokarm słodki, a zostawi nawet bogatszy w potrzebną mu witaminę, lecz gorzki (Jukes, 1938: Young, 1941, 1948). Jak więc widzimy, istnieją potrzeby, -którym nie odpowiadają żadne popędy. Z popędami, którym nie odpowiadają żadne potrzeby, zetkniemy się w podrozdziałach o motywacji wtórnej i motywach nieorganicznych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>