Pojęcie generalizacji popędu i pojęcie generalizacji przynęty

Pojęcie generalizacji popędu i pojęcie generalizacji przynęty oddają bardzo dobre usługi psychologowi, który pragnie wyprowadzić całą ludzką motywację z małej liczby potrzeb organicznych. Zacznijmy, na przykład, od głodu. Załóżmy, że u dziecka wytworzył się odruch warunkowy zaspokajania popędu pokarmowego przy stole rodzinnym. W ten sposób grupa rodzinna staje się przynętą wtórną, a wartość jej może się rozszerzyć w drodze generalizacji na inne grupy społeczne, nawet wtedy, gdy nie mają one nic wspólnego z jedzeniem. Takie tłumaczenie faktów spotykanych w zachowaniu ludzi jest wygodne i właściwie nic mu nie można zarzucić. Tkwi w nich jednakże jedna poważna trudność. Mianowicie wartość przynęty wtórnej, jak to już widzieliśmy, wygasa, jeżeli nigdy nie następuje po niej nagroda pierwotna. Szczur przestaje się interesować białą skrzynką docelową, a szympans żetonami, jeżeli te ,,obietnice” czy „zapowiedzi” nigdy nie prowadzą do pokarmu czy do jakiejś innej nagrody pierwotnej.

Musimy tu jednak rozróżnić wygasanie od nasycenia: nasycenie jest skutkiem powtarzania takiej reakcji, która prowadzi do uzyskania przynęty pierwotnej, wygasanie zaś – skutkiem powtarzania reakcji, która nie prowadzi do jej uzyskania. Możemy też powiedzieć inaczej: wygasanie polega na tym, że wartość traci przynęta wtórna, natomiast przy nasyceniu zanika wartość przynęty pierwotnej. Ponieważ jednak nasycenie i wygasanie nie zawsze łatwo jest rozróżnić w sposób obiektywny, w konkretnych sytuacjach możemy mieć pewne trudności w rozstrzygnięciu, czy ktoś wykonuje daną czynność dlatego, że ma ona sama w sobie pewne znaczenie, czy też dlatego, że wykonywanie jej prowadzi do pewnych wzmacniających ją efektów zewnętrznych 1.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>