PAWŁOWOWSKI ODRUCH WARUNKOWY

Pawłów i jego współpracownicy bardzo prędko uzyskali dane wskazujące, że znajdują się na dobrej drodze do rozwiązania swego nowego zadania. Przekonali się, że owo „psychiczne” wydzielanie, tak samo jak zwykłe odruchy wydzielnicze, jest wywoływane przez bodźce. Jednakże stosunek zachodzący pomiędzy bodźcami a reakcjami wydzielniczymi, był tu zmienny, kształtował się rozmaicie, zarówno u różnych psów, jak też u tego samego psa w różnych okresach czasu. Na przykład widok pewnej określonej miski z pokarmem lub innej części urządzenia eksperymentalnego u jednego psa wywoływał silny ślinotok, a u drugiego bardzo mały, albo też w ogóle nie powodował ślinienia się. Pawłów doszedł do wniosku, że te wahnięcia muszą być związane z ubiegłym doświadczeniem każdego zwierzęcia i że w mózgu psów musiał kiedyś powstać związek bodźca z reakcją. Żywił nadzieję, że eksperymentalne badania nad tymi nabytymi reakcjami rzucą pewne światło na naturę procesów zachodzących w mózgu i wykażą, iż czynności półkul mózgowych stanowią dla fizjologii przedmiot badania w stopniu nie mniejszym niż funkcje narządów trawiennych. Utrzymywał on, że reakcje dochodzące do skutku za pośrednictwem półkul mózgowych mają takie samo prawo do nazwy „odruch” jak te, w których pośredniczą ośrodki podkorowe, jeżeli wykażemy, że i one podlegają określonym prawom.

Na oznaczenie połączeń 5-R, powstających w indywidualnym życiu jednostki, Pawłów wprowadził po raz pierwszy w 1904 r. termin rosyjski, który najlepiej przetłumaczyć jako „odruchy warunkowe” (condi- tional reflexes), i przeciwstawił je „odruchom bezwarunkowym”, wrodzonym i wspólnym całemu gatunkowi. W języku angielskim, np. w przekładzie pracy Pawłowa (1927), te rosyjskie terminy przetłumaczono jako ,,odruchy uwarunkowane” i „nieuwarunkowane” (conditioned – yncon- ditioned), co jest mniej sensowne i niekiedy wprowadza nieporozumienia. Przypuśćmy na przykład, że chcemy eksperymentalnie skojarzyć dzwonek z pokarmem: na początku doświadczenia dzwonek jest bodźcem, który dopiero ma być uwarunkowany, ale jeszcze uwarunkowany nie jest, a przecież często określa się go jako bodziec „uwarunkowany”.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>