Otamowanie

Wszystkie dotychczas omówione teorie przyjmują dwa różne procesy, jeden dla wyjaśnienia warunkowania i drugi, odmienny, dla wygasania reakcji. Teoria otamowania {Guthrie, 1935: Wendt, 1936a) przyjmuje tylko jeden proces. Teoria ta utrzymuje, że wygasanie reakcji polega po prostu na uczeniu się nowej reakcji na ten sam bodziec warunkowy. Gdy naciskanie dźwigni nie prowadzi już do zdobycia pastylek pokarmowych, szczur zaczyna zmieniać swą reakcję tak dalece, jak na to pozwala sytuacja (Antonitis, 1951: por. Stanley, 1952). W grę wchodzi tu otamowanie dawnej reakcji przez nową. Czynnik ten niewątpliwie często odgrywa pewną rolę w wygasaniu, choć może nie tłumaczy tych zjawisk całkowicie.

Możliwe są jeszcze inne czynniki mające wpływ na wygasanie OW. O kilku z nich wspomina Razran (1939a) i rozpatruje je na tle wielu faktów, zaczerpniętych głównie ze źródeł rosyjskich. Na razie zestawimy teorię otamowania z teorią hamowania wewnętrznego i spróbujemy przekonać się, która z nich umożliwia lepsze przewidywanie faktów.

Normalna krzywa wygasania. Krzywa wygasania przypomina zwykle krzywą uczenia się, tylko wyrysowaną od tyłu ku przodowi {np. na rys. 19-6, str. 49). Fakt ten nie pozwala na porównawczą ocenę obu naszych teorii, ponieważ nowy nawyk, otamowujący dawną reakcję, powinien narastać tak jak w typowej krzywej uczenia się, a nie ma też wyraźnego powodu do przypuszczania, że hamowanie rozwija się w jakiś sposób zasadniczo odmienny. Może jednak dałoby się tak zmodyfikować zmienne eksperymentalne, aby krzywa wygasania uległa zmianie, i spróbować, czy nie można by przewidzieć charakteru tej zmiany na podstawie jednej i drugiej teorii. Jedna z tych możliwości pozostaje w związku z dobrze znanym faktem, że uczenie się z przerwami przebiega szybciej niż uczenie się, przy którym poszczególne ćwiczebne próby są skomasowane {str. 403). Reguła ta odnosi się, jak się zdaje, również do procesu warunkowania (str. 55), wobec tego zaś na podstawie teorii otamowania można przewidywać, że wygasanie (polegające, według tej teorii, na przyswajaniu sobie nowej reakcji) będzie przebiegać szybciej wtedy, gdy poszczególne próby z wygaszaniem będą od siebie oddzielone dłuższymi pauzami. Teoria hamowania pozwala przewidywać coś zupełnie przeciwnego: każda próba bez wzmocnienia dodaje od siebie pewną porcję hamowania, a im krótsze odstępy pomiędzy próbami, tym mniej będzie się hamowanie rozpraszać i tym szybciej narastać.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>