NASTAWIENIE I CZYNNIKI „WOLUNTARNE”

Przyjąwszy nowo odkryty OW za podstawę behavioryzmu, Watson (1916) sądził, że w ten sposób uwolnił się od wszystkich trudności, jakie wiązały się z uznaniem introspekcji za podstawową metodę badania psychologicznego, a wśród nich także od dręczących problemów dotyczących woli. Ale – jak często się zdarza – nie pozbył się ich przez to, że zaprzeczył ich istnieniu. Człowiek ma wiele cech, które dzieli z innymi przedstawicielami świata zwierzęcego, ale posiada także pewną właściwość nie spotykaną u żadnych innych gatunków -wysoko rozwiniętą mowę. Mechanizm ten nie wymaga przyjmowania żadnych metafizycznych założeń, jego działanie jest w pełni dostępne obserwacji. Gdy E udziela swemu O instrukcji, na przykład mówi mu, że ma usiąść na krześle albo nacisnąć klucz z chwilą, gdy zobaczy światło, albo trzymać rękę na elektrodzie, z której otrzyma uderzenie prądem – we wszystkich tych wypadkach E wyznacza zachowanie się O. Instrukcje udzielane w eksperymentalnych sytuacjach są przeważnie jednoznaczne i nie wymagają od badanego interpretacji. Jednakże w typowym eksperymencie odruchowo-warunkowym instrukcja zwykle nie określa dokładnie reakcji, którą O ma wykonać. Na przykład w eksperymencie z cofaniem ręki E specjalnie stara się o to, aby O n i e dowiedział się, że na dzwonek (Sw) ma cofnąć rękę (Pin), w przeciwnym razie bowiem doświadczenie zmieniłoby się na zwykłe badanie czasu reakcji. Faktem jest, że niektórzy E, wychodząc z błędnych założeń, polecali nawet swoim badanym, aby nie cofali ręki, dopóki nie otrzymają uderzenia prądem (Sb): spodziewali się, że uda im się wytworzyć OW tak silny, iż przełamie instrukcję i przedrze się przez wszystkie skomplikowane zapory, jakie wytworzyła ona u badanego. W braku specjalnej instrukcji O zwykle sam ją sobie stwarza, mianowicie próbuje odgadnąć, jakiego sposobu reagowania oczekuje po nim eksperymentator. Często badany postanawia trzymać rękę na elektrodzie tak długo, aż będzie musiał ją cofnąć wbrew swej woli i trzyma ją dopóty, dopóki uderzenie prądem nie zmusi go do zareagowania. Taki sposób postępowania może utrzymywać się przez setki prób, ponieważ badany sądzi, że cofnięcie ręki bez koniecznej potrzeby byłoby dowodem jego ,,słabości”.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>