MOTYWACJA W UCZENIU SIĘ I W DZIAŁANIU

Na podstawie obserwacji życia codziennego możemy stwierdzić, że to, co człowiek faktycznie robi w jakiejś sytuacji, nie zawsze pokrywa się z tym, na co go rzeczywiście stać. Nie zawsze biegnie się tak szybko albo strzela tak celnie, czy mówi tak przekonywająco, jak się to czyni przy innych okazjach. Być może dzieje się tak dlatego, że motywacja jest za słaba albo przeciwnie, za silna, tj. człowiek tak bardzo pragnie sukcesu, że traci panowanie nad swymi zasobami energetycznymi i techniczną stroną danej czynności. Czynnikami wyznaczającymi aktualne wykonanie jakiejś czynności są bowiem zarówno zdolność J, jak i motywy człowieka, jeśli brak jednego z nich, nie ma w ogóle żadnego działania. Zdolność jest jak maszyna, która nie może pracować, jeśli nie doprowadzi się do niej siły napędowej.

Jak to widzieliśmy przy analizie eksperymentów nad uczeniem się labiryntu (str. 7, 166), również w laboratorium docenia się znaczenie tych dwu czynników. Kiedy chcemy zmierzyć wyniki uczenia się – albo lepiej stopień wyuczonej zdolności – motywację trzeba utrzymać na stałym poziomie. Gdy zaś mierzymy motywację, konieczna jest stabilizacja stopnia wyuczonej zdolności. W obu przypadkach tym, co mierzymy bezpośrednio, jest nie stopień wprawy w jednym czy moty-

W całym tym rozdziale autorzy stosują termin ability, który po polsku zwykle tłumaczy się jako „zdolność”. Jednakże znaczenia obu tych terminów nie pokrywają się całkowicie. Termin polski sugeruje jakieś względnie trwale warunki wewnętrzne organizmu, dzięki którym potencjalnie potrafi on nauczyć się wykonywania jakiejś stosunkowo skomplikowanej działalności (zdolności matematyczne, muzyczne itp.): często ma się na myśli warunki wrodzone. Dla oznaczenia tych ostatnich, tj. wrodzonych zadatków umożliwiających wyuczenie się określonych czynności, język angielski ma osobne pojęcie, mianowicie capa city. Natomiast termin ability oznacza możliwość wykonywania określonych czynności, czyli zrealizowaną capacity (na przykład wyuczoną umiejętność pisania na maszynie): i to odnosi- się on nie tylko do czynności bardzo skomplikowanych, ale i do najprostszych (na przykład, zdolność do odróżnienia dwu kolorów, do podniesienia ręki itp.). Tak więc w obecnym kontekście polski termin zdolność będzie używany w znaczeniu „umiejętności”, „sprawności”, „aktualnej możliwości wykonania danej czynności”, a nie warunków umożliwiających ich osiągnięcie. (Przyp. tłum.). wacja w drugim przypadku, lecz tylko aktualny wynik działania, jednakże przy utrzymaniu jednego czynnika na stałym poziomie, wynik ten może posłużyć do pomiaru drugiego czynnika.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>