Motywacja reakcji zapobiegawczych

Przy czynności usuwania się spod wpływu jakiegoś działającego już bodźca szkodliwego czynnikiem motywującym jest szok elektryczny czy inny niepożądany bodziec: tu sprawa jest zupełnie jasna. Ale przy reakcjach zapobiegawczych stajemy przed trudniejszym problemem. Co tu jest motywem? Pytanie to narzucało się w wielu badaniach nad uwarunkowaniem reakcji zapobiegawczych. Badania te zapoczątkował Warner (1932), Eksperyment jego powtarzano później kilka razy z różnymi modyfikacjami i udoskonaleniami. Wyglądał on następująco. Na środku podłużnej skrzynki stał niski płotek, a szczur umieszczony z jednej strony płotka dostawał z siatki na podłodze serię szoków elektrycznych. Po wielu skokach i innych gwałtownych ruchach szczur przedostawał się w końcu na drugą stronę płotka, gdzie szoków już nie stosowano. Niech teraz za każdym razem na kilka sekund przed włączeniem prądu zabrzmi brzęczyk: w tej sytuacji po pewnym czasie na dźwięk brzęczyka szczur może się stawać niespokojny, ale prędko uczy się gładko, sprawnie i bez pośpiechu przeskakiwać przez płotek, dostatecznie szybko, by uniknąć szoku. Otóż szok stanowi nie podlegającą dyskusji przynętę do ucieczki, usunięcia się spod jego działania: ale co jest przynętą dla reakcji zapobiegawczej? Miller (1948, 1951) i Mowrer (1940a: Mowrer i Lamoureaux, 1942) zgodnie proponują hipotezę, że w tej sytuacji brzęczyk staje się sygnałem ostrzegawczym wywołującym wewnętrzny stan strachu czy lęku. W eksperymentach Millera (str. 47) zaczęło u zwierzęcia wywoływać strach już samo białe pomieszczenie, w którym zwierzę otrzymywało szok. Za każdym razem, kiedy zwierzę wydostawało się z tego pomieszczenia albo oddalało się od brzęczyka, strach się zmniejszał i na zasadzie redukcji potrzeby reakcja ucieczki ulegała wzmocnieniu, mimo że zwierzę nie otrzymywało więcej szoków. Jednym słowem więc, motywem reakcji zapobiegawczej jest strach.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>