Metoda jednofazowa, czyli bezpośrednia cz. III

Tinklepaugh (1932) wprowadził również pewną interesującą odmianę eksperymentu z pojedynczą reakcją odroczoną, mianowicie po włożeniu do naczynia banana jako przynęty, ukradkiem wyjmował potem banan i zastępował go kawałkiem marchewki lub sałaty, które małpy jedzą mniej chętnie. Gdy małpa czy szympans odkrywały naczynie i znajdowały pokarm, ich zachowanie się wyrażało zdumienie i rozczarowanie. Nie znalazłszy banana, zwierzęta dalej szukały go w sąsiednich miejscach. Były nastawione nie tylko na odnalezienie w określonym miejscu jedzenia, ale też na określony rodzaj pokarmu.

U naczelnych, mimo wysokiej zdolności rozpoznania miejsca, w którym schowano dany przedmiot, uderzają duże trudności w uczeniu się barw jako wskaźników rozpoznawczych. Zauważyli to już wspomniani poprzednio autorzy, a szczególnie wyraźnie podkreślili tę okoliczność Nissen i jego współpracownicy. Szympans ma dobrze rozwinięte widzenie barw i bez większej trudności uczy się posługiwać barwą czerwoną i zieloną (lub czarną i białą), jako wskaźnikami w eksperymencie z odróżnianiem. Jeśli jednak postawić przed nim dwa naczynia, jedno czerwone, a drugie zielone, włożyć przynętę do czerwonego, a potem, poza jego oczami, zamienić położenie naczyń, zwierzę nawet po krótkiej pauzie odraczającej nie potrafi stale i systematycznie wybierać naczynia czerwonego. Eksperymentator musi dopiero za pomocą specjalnych ćwiczeń nastawić jego uwagę i reakcję na różnice barw i z ogromnym trudem może doprowadzić do tego, że w reakcjach odroczonych małpa będzie z powodzeniem kierować się wskaźnikami barwnymi (Nissen, Riesen i Nowlis, 1938: Riesen, 1940: Riesen i Nissen, 1942: Finch, 1942). Ludzie wypracowują odroczone reakcje na barwy bez trudności, a w zeznaniach swych podają, że posługują się przy tym nazwami barw. Jeśli brak mowy nie przeszkadza szympansom w zapamiętywaniu położenia przedmiotów, to powód tego tkwi prawdopodobnie w tym, że stosunki przestrzenne są „dane” bezpośrednio w spostrzeżeniu wzrokowym i zwierzęta mogą wprost kierować się nimi w swych reakcjach mo- torycznych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>