Klasyczny eksperyment odruchowo-warunkowy

Klasyczny eksperyment odruchowo-warunkowy polega, jak się zdaje, na tym, że eksperymentator ustala trzy główne zmienne niezależne (tj. Sw, Sb, a wskutek tego też Rb) i bada zmiany, jakie zachodzą w zmiennej zależnej (Rw). Przy warunkowaniu instrumentalnym E na ogół rezygnuje z ustalenia Sw, zaś ekspozycję Sb uzależnia od wystąpienia Rio. Jeszcze bardziej skomplikowana jest sytuacja przy warunkowaniu reakcji zapobiegawczych, ponieważ może tu zachodzić kombinacja obu poprzednich form warunkowania. Nie umiemy na pewno powiedzieć, czy w różnych typach warunkowania działa jeden i ten sam podstawowy mechanizm wzmacniania, jednakże we wszystkich pojawia się wiele zjawisk tego samego rodzaju, stosunkowo niezależnie od metody wzmacniania, charakteru bodźców i reakcji, a nawet od gatunku, do którego należą zwierzęta doświadczalne. Wśród zjawisk tych na pierwszy plan wysuwają się fakty wzmacniania, wygasania reakcji, roz- hamowania, generalizacji i odróżniania bodźców. Jako miary siły reakcji dające się stosować przy wszystkich formach warunkowania wymieniliśmy czas utajenia reakcji, jej wielkość, częstość występowania i opór stawiany wygaszaniu. Dla wielu z tych zjawisk można skonstruować równania ujmujące zmienną zależną, tj. Rw, jako funkcję drażnienia organizmu za pomocą Sw i Sb, zarówno w przeszłości, jak też w chwili badania. W równaniach tych często uwzględnia się również zmienne pośredniczące (przeważnie czynniki O), takie jak np. siła OW (niekiedy określana formułą SHR), popęd, ślad bodźca, a nawet różne postawy badanego. Można stosować też inne zmienne pośredniczące, czyli domyślne, np. bodźce kinestetyczne, lęk lub oczekiwanie. Niektóre z tych czynników są może dostępne także obserwacji bezpośredniej, inne nie dadzą się obserwować. Dopóki nie ustalimy rzeczywiście adekwatnego zespołu zmiennych, dopóty równania nasze będą zawsze mieć jedynie charakter opisowy, z tym że nieraz będzie to opis odnoszący się tylko do pewnych określonych warunków eksperymentalnych. Na razie eksperyment odruchowo-warunkowy będzie nadal stanowić płodne źródło faktów i hipotez wyjaśniających. Ponadto w poprzednich rozdziałach, w których zajmowaliśmy się procesami recepcji bodźców, była mowa o tym, że metoda odruchowo-warunkowa oddaje dobre usługi przy określaniu zmysłowych zdolności zwierząt.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>