Istota kontroli woluntarnej

Razran nie zadowolił się tylko wykazaniem roli, jaką odgrywają postawy badanego w wytwarzaniu OW, lecz wynalazł również (1939) pewną prostą technikę kontrolowania tego czynnika. Mianowicie przez dłuższy okres, w czasie którego badany zajęty był jedzeniem, eksponował on całą serię Sw, udzieliwszy uprzednio badanym fałszywej informacji dotyczącej celu eksperymentu. Na przykład mówił, że chce „wykryć wpływ zmęczenia oczu na trawienie”, a potem eksponował 40 błysków kolorowego światła w ciągu 2 minut, w czasie których badany jadł precle (Sb). Eksperymenty prowadzone tą techniką obejmowały w sumie kilkadziesiąt godzin posiedzeń i przez cały ten czas u żadnego z wielu badanych nie widać było jakiegoś domyślania się, że w eksperymencie idzie o to, aby wydzielać ślinę w odpowiedzi na Sw. W rezultacie uzyskano dane całkowicie zgodne z głównymi wynikami badań Pawłowa nad zachowaniem się przy wytwarzaniu odruchów warunkowych, ich wygasaniu, spontanicznej restytucji, generalizacji itd.

Istota kontroli woluntarnej. Przy rozpatrywaniu tych faktów narzuca się pytanie, w jaki sposób postawa badanego może wpływać na reakcję mimowolną, taką jak wydzielanie śliny. Odpowiedź jest zasadniczo jasna. Wydzielania śliny nie można regulować bezpośrednio, ale możliwe są pewne sposoby regulacji pośredniej. Gdy np. ktoś chce pobudzić u siebie działalność gruczołów ślinowych, wystarczy, aby pomyślał o smacznym, soczystym kotlecie. Gdy „myśli się” o kotlecie, niewątpliwie zostają wprawione w ruch pewne procesy ośrodkowe, a może także i obwodowe, np. takie jak ciche mówienie, które u danej osoby kiedyś skojarzyło się z kotletem. Te symboliczne procesy można prawdopodobnie, tak jak wszystkie inne, wywoływać określonymi bodźcami – może bodźcami werbalnymi, którymi działa E lub sama osoba badana. W doświadczeniach Razrana postawy osób badanych wpływały właśnie na powstawanie skojrzeń pomiędzy Sw, np. światłem, a Sb (słony smak precli).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>