Czy istnieje jakaś typowa krzywa uczenia się? – kontynuacja

Wiele krzywych ma odcinki poziome na długo przed osiągnięciem poziomu ostatecznego. Okresy braku postępów {a nawet lekkiego spadk-u wprawy), nazywają się p 1 a t e a u. Bardzo łatwo mogą one zniechęcić uczącego się, bo może on je mylnie wziąć za ostateczną granicę. Być może ten właśnie praktyczny aspekt był głównym powodem tego, że zjawisko plateau bardzo silnie przyciągało uwagę psychologów w ciągu pierwszych trzech dziesiątków lat tego stulecia (patrz Hunter, 1934, i pierwsze wydanie tej książki). Stopniowo stało się jasne, że nie ma jakiegoś jednego wspólnego wytłumaczenia dla wszystkich przypadków plateau, jako że wiele zależy od specyficznych warunków każdego eksperymentu. Często plateau można uważać za kres wprawy przy jednym sposobie wykonywania zadania: jeżeli badany udoskonali swą metodę wykonywania zadania albo jeżeli eksperymentator zastosuje silniejszą przynętę, od dawnego poziomu stabilizacji wprawy zaczyna się wznosić nowa krzywa uczenia się. Może się też zdarzyć, że w zadaniu tkwi jakiś trudny element, który hamuje postęp i dopiero opanowanie go umożliwia badanemu przejście na wyższy poziom. Radzimy, aby czytelnik sam spróbował znaleźć odpowiednie wytłumaczenie rozmaitych przykładów plateau, z jakimi spotka się jeszcze w dalszych partiach tej pracy.

W znacznie mniejszym stopniu daje się przewidzieć kształt początkowego odcinka krzywej uczenia się (por, Hunter, 1934). Często tempo wznoszenia się krzywej już od pierwszej próby jest bardzo duże, a potem stopniowo maleje, jak na rysunku 18-1. Jednakże niektóre krzywe wykazują w okresie początkowym przyspieszenie dodatnie, tzn. w pierwszych kilku próbach przyrost jest bardzo mały, a potem się zwiększa. Siad tego widać w pierwszych kilku próbach szczura A (rys. 18-5). Krzywa, wykazująca w okresie początkowym przyspieszenie dodatnie, a następnie mająca okres wzrostu jednostajnego i kończąca się w miarę zbliżania się do granicy odcinkiem przyspieszenia ujemnego, nazywa się krzywą esowatą. Hull (1934 b) zwrócił uwagę na fakt, że krzywe esowate uzyskuje się często przy warunkowaniu, kiedy uczenie się wychodzi rzeczywiście od prawdziwego zera. Później (1943) podał on wyjaśnienie teoretyczne tego esowatego kształtu. Wynika z tego oczywisty wniosek, że jeśli w jakimś konkretnym eksperymencie nad uczeniem się brak początkowego okresu przyspieszenia dodatniego, to widocznie zaczęliśmy ćwiczenie zadania, które już jest w pewnym stopniu wyuczone (Culler i Girden, 1951). Na przykład, krzywa obrazująca wyniki przeciętnego studenta w rzucaniu do tarczy jest zwykle bardzo płaska: nie tylko że nie ma tu żadnego śladu początkowego przyspieszenia dodatniego, lecz często wydaje się także, iż w ogóle student zaczyna bardzo blisko swego poziomu ostatecznego. Nasuwa się tu takie wyjaśnienie tego zjawiska, że chłopcy nabywają na ogół znacznej wprawy w rzucaniu do celu jeszcze na długo przed rozpoczęciem studiów. Wpływ uprzedniego doświadczenia może być zupełnie odwrotny, kiedy nowe zadanie wchodzi w konflikt z utrwalonymi dawnymi nawykami – to znaczy może spowodować wolne tempo nabywania wprawy w pierwszym okresie ćwiczenia z następującym po nim okresem przyspieszenia dodatniego (Lewis i Shephard, 1951).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>