Hamowanie reaktywne a popęd badawczy

Dowody na rzecz realnego istnienia popędu badawczego przedstawiono na stronach 172, 209 i innych. Obecnie zajmiemy się takimi formami zachowania, o których trudno jest orzec, czy są one wynikiem działania tendencji badawczej, czy hamowania reaktywnego. Za dobry przykład takiego zachowania może służyć, wspomniane już zjawisko wchodzenia w tym samym punkcie wyboru na przemian raz do prawej, a raz do lewej uliczki w labiryncie (str. 143). Kiedy zwierzę w poprzedniej próbie przeszukało uliczkę prawą, to do wybrania uliczki lewej w następnej próbie może je pchać zarówno tendencja badawcza, jak i powstałe po wykonaniu w poprzedniej próbie skrętu w prawo pewne hamowanie reaktywne przeciwstawiające się wykonaniu tego samego skrętu w następnej próbie pod warunkiem, że włożona w skręt praca mięśniowa była wystarczająco duża, żeby wywołać hamowanie reaktywne, a czas, jaki upłynął pomiędzy próbami, zbyt krótki, żeby hamowanie to zdążyło się rozproszyć. I w jednym, i w drugim przypadku zwierzę będzie miało tendencję do zrobienia skrętu w lewo. Co do czynnika czasu, to widzieliśmy już (str. 143), że zmiana drogi w punkcie wyboru zachodzi nawet wówczas, kiedy przerwa między próbami jest o wiele dłuższa niż w przypadkach typowych dla hamowania reaktywnego. Co do czynnika pracy zaś, Mowrer i Jones (1943) postawili logiczną hipotezę, że skłonność do alternacji1 powinna się wzmagać wraz ze wzrostem ilości pracy włożonej w pojedynczą reakcję: jednakże eksperyment przeprowadzony w celu sprawdzenia tej hipotezy nie potwierdził jej. Dokładniej zajął się tym zagadnieniem Montgomery (1951b,c: 1952). Używając labiryntu Y, wspomnianego w poprzednim podrozdziale, stwierdził on, że stosowanie krótkiej przerwy pomiędzy próbami (20 sekund) sprzyja alternacji, jak tego można było oczekiwać na podstawie teorii hamowania reaktywnego. Ale wbrew teorii hamowania reaktywnego (i „hamowania warunkowego” – Hull, 1951) – zmienianie ilości pracy nie miało żadnego wpływu na częstość występowania alternacji. W labiryncie krzyżowym, z dwoma miejscami startowymi i dwoma skrzynkami docelowymi, szczury nie wykazywały tendencji do wykonywania na zmianę skrętów w prawo i w lewo, ale za to wykazywały zdecydowaną tendencję do wchodzenia na przemian do obu skrzynek docelowych. Otóż gdyby działało tu hamowanie reaktywne, szczury powinny by wykonywać alternatywne skręty (nie powtarzać kolejno tego samego ruchu), natomiast jeśli zachowaniem ich kierował popęd badawczy, to powinny by dążyć do zmieniania miejsc (unikać miejsc już poznanych). Umieszczono również szczura na 10 minut na bieżni o kształcie litery T, gdzie nie było pokarmu, i rejestrowano, do których części bieżni szczur kolejno wchodził, a także wszystkie skręty całego ciała włącznie z zakręcaniem z powrotem w prawo i w lewo. Także i w tej sytuacji nie zaobserwowano żadnej tendencji do robienia skrętów na przemian w prawo i w lewo, ale zaobserwowano zdecydowaną tendencję do wchodzenia w kółko kolejno do trzech głównych części T. Innymi słowy, im później szczur badał jakąś część, tym mniejsze było prawdopodobieństwo, że do ponownego badania wybierze tę samą część.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>