Generalizacja

Terminu tego używamy za Pawłowem na oznaczenie procesu stanowiącego przeciwieństwo różnicowania, Generalizacja jest stanem rzeczy pierwotnym, natomiast różnicowania trzeba się dopiero nauczyć (str. 82). Istota generalizacji polega na tym, że różne bodźce i różne reakcje odgrywają w zachowaniu tę samą rolę. Bodźce, które wywołują tę samą reakcję, można nazwać bodźcami równoważnymi, a różne reakcje wywoływane przez ten sam bodziec można nazwać reakcjami równoważnymi (str. 96). Podobnie w naszych obecnych rozważaniach możemy mówić o generalizacji popędu wtedy, gdy stwierdzamy istnienie popędów różnych, ale równoważnych, tj. takich, które popychają orga- nizm do jednego i tego samego celu (przynęty) i o generalizacji przynęty, kiedy ten sam popęd motywuje zbliżenie się do różnych celów. Mamy więc: ‚ generalizację bodźca – ta sama reakcja na różne bodźce: generalizację reakcji – różne reakcje na ten sam bodziec: generalizację popędu – ta sama przynęta działająca na różne popędy: generalizację przynęty – różne przynęty działające na ten sam popęd.

Terminologia ta, chociaż logiczna, może jednak wywoływać nieporozumienia, dlatego też będziemy mówić o popędach i przynętach równoważnych, a nie o generalizacji popędów i przynęt.

Równoważność popędów. Wiadomo, że głód i pragnienie są równoważne w stosunku do takiej przynęty jak mleko, ponieważ mleko działa pobudzająco i na głodnego, i na spragnionego. Ale mleko jest tu przynętą pierwotną. My zaś pragnęlibyśmy wiedzieć, czy przedmiot, który nabrał wartości przynęty wtórnej dla zwierzęcia spragnionego, będzie ją posiadał również wtedy, gdy zwierzę będzie nie spragnione a głodne. Dajmy na to, że spragniony szczur znajdował wodę zawsze w skrzynce umieszczonej na końcu lewego ramienia labiryntu T. Czy później, kiedy będzie głodny, a nie spragniony, wykaże jakąś inklinację do pójścia do tej samej skrzynki? Eksperymenty nad uczeniem się utajonym (str. 167–181) dowodzą, jak widzieliśmy, że taka inklinacja rzeczywiście istnieje, i to w bardzo silnym stopniu. Można by powiedzieć,, że ta konkretna część labiryntu stała się niejako w ogóle „dobrym’ miejscem – miejscem, gdzie zwierzę znajduje to, czego pragnie. Kiedy jednak w miejscu tym badany znajduje tylko wodę, a po pokarm musi chodzić do skrzynki w drugim ramieniu labiryntu, oba popędy zaczynają się, w odniesieniu do tego labiryntu, różnicować (str. 197): jedna część labiryntu (jedna przynęta wtórna) zaczyna działać na jeden popęd, a druga na drugi.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>