Generalizacja reakcji

Należy zauważyć, że we wszystkich tych eksperymentach jako Sb używano uderzenia prądem. Stosując przy wypracowywaniu klasycznego OW inne sytuacje, jak eksperymenty z mrugnięciem czy z wydzielaniem śliny, gdzie reakcja jest z natury rzeczy ograniczona do jakiegoś pojedynczego organu, trudno otrzymać – czy może tylko zauważyć – zjawisko generalizacji reakcji. Jednakże fakty tego typu występują prawdopodobnie w rozmaitych sytuacjach, w których warunkujemy operacje zdobywania Sb. Jedną z najbardziej uderzających cech uczenia się metodą prób i błędów jest właśnie eliminacja reakcji zbytecznych. Każdego, kto obserwował szczura umieszczonego po raz pierwszy w skrzynce Skinnera, bardzo irytowało, gdy widział, jak zwierzę wykonuje wszystkie możliwe reakcje, tylko nie naciska dźwigni. Jednakże w późniejszych próbach szczur od razu działa w sposób właściwy i naciska dźwignię bez żadnych zbędnych ruchów. Niezależnie od tego, czy dyfuzujne reakcje przy warunkowaniu klasycznym w pierwszych stadiach wypracowywania reakcji i eliminacja zbędnych ruchów przy warunkowaniu operacji zdobywania Sb mają taki sam mechanizm, podobieństwa między tymi dwoma grupami faktów są interesujące.

Hovland (1937 a) wynalazł wygodny sposób mierzenia wielkości gene- ralizacji, jako funkcji różnicy pomiędzy bodźcami w zakresie jednego i tego samego zmysłu. W doświadczeniach jego Sw stanowił ton, a odruchem bezwarunkowym był GSR. Uderzenie prądem stosowano razem z tonem o wysokości 1937 drg./sek., tyle razy, aż powstał dobrze utrwalony OW. Wtedy E rozpoczynał badanie generalizacji eksponując inne tony (1000, 468 i 153 drg./sek. Były one tak dobrane, że odstęp pomiędzy kolejnymi tonami wynosił każdorazowo o 25 l.d.r. (ledwo dostrzegalnych różnic, str. 345, t. I) więcej w stosunku do zasadniczego Sw. W ten sposób można było określić wielkość zgeneralizowanego GSR, jako funkcję psychologicznie jednakowych odstępów pomiędzy określonymi punktami continuum tonów o różnej wysokości. Średnie GSR, uzyskane od 20 osób, przedstawiają – jak widzimy w zamieszczonym niżej zestawieniu – wyraźny gradient:

– 18,3 mm przy tonie zasadniczym

– 14.9 mm przy tonie niższym o 25 l.d.r.

– 13,6 mm przy tonie niższym o 50 l.d.r.

– 12.9 mm przy tonie niższym o 75 l.d.r.

Generalizacja reakcji – kontynuacja

Jeśli wziąć pod uwagę duży zakres wysokości tonów stosowanych w tym doświadczeniu, nie można uważać gradientu za stromy, ale widać w nim tendencję do negatywnego przyspieszenia, mianowicie największe obniżenie GSR przypada na pierwszy odstęp od bodźca zasadniczego.

Eksperyment Hovlanda był w rzeczywistości bardziej skomplikowany, niż przedstawiliśmy to powyżej. Najpierw wszystkie cztery tony były zrównane pod względem doskonałości, aby wyeliminować wszelki możliwy wpływ ze strony tej zmiennej. Następnie na wypadek, gdyby okazało się, że z większą siłą działają bodźce niższe (lub wyższe), Hovland warunkował jedną połowę swych badanych na ton o najmniejszej, a nie największej wysokości i obliczał przeciętne rezultaty obu grup dla jednych i tych samych odstępów l.d.r.

Ponieważ dokładny kształt gradientu generalizacji ma duże znaczenie teoretyczne, mianowicie dla konstrukcji teorii odróżniania (Spence, 1937: Razran, 1938), Humphreys (1939) postanowił przebadać wpływ tonów w obrębie pierwszego odstępu, złożonego z 25 l.d.r. Z doświadczeń Hovlanda wziął dwa wyższe tony, mianowicie 1967 1 i 1000 drg./sek., odległe od siebie o 25 l.d.r. i interpolował między nie dwa nowe, 1718 drg./sek., odległy od tonu zasadniczego o 5 l.d.r., i 1311 drg./sek., odległy o 15 l.d.r. Gradient generalizacji uzyskany w wyniku tego badania wykazywał negatywne przyspieszenie: przeważna część obniżenia reakcji przypadała na pierwsze 5 l.d.r. Ćwiczenie odbywało się tutaj przy 100-procentowym wzmacnianiu 2. Jak jednak przedstawiałyby się rezultaty, gdyby stosować wzmacnianie tylko w 50 procentach prób, tj. w sposób bardziej przypominający typowe eksperymenty z wyborem czy odróżnianiem? Humphreys przeprowadził badanie w takich wła-

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>