GENERALIZACJA I ODRÓŻNIANIE

W procesie wytwarzania OW na ogół uwarunkowaniu ulega większa ilość zarówno bodźców, jak i reakcji. Zjawisko to nazywa się genera- lizacją. Na przykład Liddell, James i Anderson (1934) uwarunkowali u owiec zginanie przedniej nogi na dźwięk metronomu posługując się, jako bodźcem bezwarunkowym, uderzeniem prądu. W pierwszych stadiach warunkowania można było wywołać reakcję prawie każdym bodźcem dźwiękowym. Ponadto reakcja nie była skoncentrowana na przedniej nodze, ale rozlana, szeroko rozprzestrzeniona. Dopiero po dłuższym warunkowaniu udało się wypracować u owiec precyzyjny ruch zginania nogi jako specyficzną reakcję na metronom. Bardzo wiele badań poświęcono generalizacji sensorycznej, w tym miejscu jednak postaramy się najpierw wyjaśnić stosunkowo zaniedbane fakty gene- ralizacji reakcji. .

Dyfuzyjność, czyli szerokie rozprzestrzenienie reakcji, można wykryć we wczesnych stadiach warunkowania nie tylko u owiec, ale też u innych gatunków zwierząt. Schlosberg (1934, 1936) stwierdził, że OW, wytwarzany u szczurów za pomocą uderzenia prądem w prawą przednią nogę, początkowo ma charakter ogólnego szamotania się, przyspieszenia oddechu i piszczenia. Co więcej, u szczurów rzadko udaje się uzyskać stadium wyizolowanego podnoszenia przedniej nogi. Culler i Mettler (1934) wykryli podobne wstępne stadia u psów, tu jednak reakcja – podobnie jak u owiec – stopniowo ulega ograniczeniu do nogi, w którą zwierzę otrzymuje uderzenie prądem. Psy nie zawsze muszą przechodzić przez wstępne stadium reakcji dyfuzyjnych, niektóre osobniki wykazują od razu ograniczenie reakcji do właściwej kończyny (Wolf i Kellogg, 1940). Jeśli pies boi się albo jeśli uderzenie prądem jest bardzo silne, u zwierzęcia występuje gwałtowne nasilenie aktywności, bądź to pod wpływem samego uderzenia prądem, bądź też wskutek skojarzonego z nim bodźca, np. brzęczka (Sio). Precyzowanie się reakcji zależy niewątpliwie przede wszystkim od kory mózgowej: pies z korą usuniętą nie potrafi wyjść poza stadium warunkowania dyfuzyjnego (Culler i Mettler, 1934).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>