Eksperymenty z zaspokajaniem popędów

Nie siląc się na próbę ścisłego określenia, ile skorzystały szczury z treningu przy zaspokojonym pragnieniu, można w każdym razie stwierdzić, że ćwiczenie w tym stanie czegoś je nauczyło. Ich wyniki były w kilku pierwszych próbach pośrednie w stosunku do wyników uzyskanych przez dwie pozostałe grupy: przewyższały w stopniu statystycznie istotnym wyniki grupy, która zaczynała naukę od nowa, ale były niższe od wyników tych szczurów, które uczyły się nowego położenia wody w stanie pragnienia. Okazało się więc, że picie wody, choć stanowi wielką pomoc w zapamiętaniu jej położenia, nie jest jednak do tego konieczne.

Przytoczone wyniki eksperymentów z zaspokojeniem obu popędów, w zestawieniu z wynikami, jakie przyniosły doświadczenia ze skrzyżowanym odwracaniem popędów, potwierdzają hipotezę, że pragnienie hamuje czynność zwracania uwagi na położenie pokarmu, albo – w innym sformułowaniu – że szukanie i picie wody przeszkadza szczurom zapamiętać położenie pokarmu. Szczury, które ćwiczono w stanie pragnienia, a badano w stanie głodu, niczym nie objawiały, że pamiętają położenie pokarmu {połowa ich wybrała jedną, a połowa drugą skrzynkę), natomiast u szczurów, które w okresie ćwiczenia były najedzone i napojone do syta, a w próbach sprawdzających głodne, stwierdzono pewne objawy pamiętania (63% wyborów właściwych na 37% wyborów niewłaściwych). Powstaje jednak pytanie, co spowodowało, że aż 37% szczurów nie wybrało właściwej skrzynki, tzn. dlaczego stosunek wyborów właściwych do niewłaściwych nie ukształtował się raczej jak 100 :0. Mogły działać tu jeszcze inne czynniki hamujące, a niektóre z nich wystąpiły w innych eksperymentach, przeprowadzanych w rozmaity sposób. Badania te zasługują na dokładniejsze omówienie, jednak z powodu braku miejsca jesteśmy zmuszeni wspomnieć tu o nich, niestety, tylko bardzo krótko.

Preferencja do wybierania w labiryncie stale jednego i tego samego kierunku

Jako jeden z tych czynników hamujących wymienić trzeba dobrze nam już znaną preferencję do wybierania w labiryncie stale jednego i tego samego kierunku. Jeżeli obie skrzynki docelowe stanowią dla szczurów jednakowo silną pobudkę, albo też, przeciwnie, żadna z nich nie stanowi pobudki, pewne szczury chodzą przeważnie tylko do prawej albo tylko do lewej skrzynki, inne zaś nie wykazują zdecydowanego upodobania do żadnej ze skrzynek. Jeśli warunki eksperymentów ukształtujemy tak, że szczury będą głodne, ale nie spragnione, to zwierzęta z silną preferencją kierunku będą zwykle dokonywały tego samego wyboru, co poprzednio, natomiast te, które wykazywały preferencję słabą, zamiast biegać do skrzynki z wodą, będą często odwiedzać skrzynkę z pokarmem. Tak można udowodnić, że upodobanie do pewnego kierunku utrudnia szczurom zapamiętanie miejsca, w którym znajduje się pokarm, obniżając w grupie procent osobników zdolnych do wyboru skrzynki właściwej (Walker, Knotter i DeVaIois, 1950).

Podobny skutek powoduje bardzo sztywne trzymanie się pewnego schematu przy przeprowadzaniu prób ćwiczebnych. Przypuśćmy, że prawa skrzynka docelowa labiryntu T zawiera wodę, a lewa pokarm. Próby ćwiczebne przeprowadzamy na szczurach spragnionych, ale nie głodnych, przy czym w próbie pierwszej daje się zwierzętom swobodę wyboru, w następnej zaś zmusza się je, aby weszły do skrzynki po przeciwnej stronieŁ. Po kilku takich parach prób, szczur nauczy się tego schematu i wkrótce sam zacznie chodzić regularnie na przemian najpierw w prawo, później w lewo. Jest też bardzo prawdopodobne, że szczur przeniesie ten schemat do serii prób sprawdzających, przeprowadzanych wtedy, gdy nie będzie już spragniony, tylko głodny (Littman, 1950),

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>