Eksperyment Estesa

W eksperymencie Estesa (1949, eksperyment 2) osiem spragnionych szczurów uczyło się w skrzynce Skinnera przyciskać dźwigienkę uzyskując w ten sposób małe porcje wody. Przyciśnięcie dźwigienki włączało motor mechanizmu podającego wodę i odgłos motoru wyprzedzał trochę pojawienie się wody. W ten sposób odgłos motoru mógł się stać przynętą wtórną. Następnego dnia przeprowadzano próbę na wygaszanie, przy czym cztery szczury były spragnione, ale nie głodne, pozostałe zaś cztery były głodne, ale nie spragnione. Przez pierwszych kilka minut dźwigienka była odłączona od motoru, tak że przyciskanie jej nie wywoływało żadnego dźwięku. Później podłączono ją, wskutek czego czynność przyciskania wywoływała znów odgłos motoru, jednakże nie pojawiały się w dalszym ciągu ani woda, ani pokarm. Na początku zarówno szczury spragnione, jak i głodne zaczęły naciskać dźwigienkę w umiarkowanym tempie, ale wobec braku jakiegokolwiek efektu wkrótce zwolniły tempo. Gdy włączano motor i po przyciśnięciu dźwigienki słychać było jego odgłos, wszystkie szczury na kilka minut wzmogły tempo przyciskania, w końcu jednak wobec braku nagrody pierwotnej przestały przyciskać dźwignię, przy czym szczury głodne przestały wcześniej niż szczury spragnione. Odgłos motoru miał więc dla obu grup pewną wartość pobudzającą: zapowiadał coś dobrego. W stosunku do tej przynęty wtórnej popęd głodu i pragnienia były częściowo, choć nie całkowicie, równoważne. Wniosek ten potwierdzają również dane z innych podobnych nieco eksperymentów tego samego autora, a także z eksperymentów Webba (1949). Analogiczne fakty można by prawdopodobnie wykryć również u dzieci, które po wszystko, na co tylko aktualnie przyjdzie im ochota, biegną do matki. Matka jest dla nich tą dobrą, wypróbowaną przynętą wtórną.

Równoważność przynęt wtórnych. Fakty, o których będzie tu mowa, są zasadniczo dosyć proste i banalne, jednakże wynikają z nich doniosłe konsekwencje. Wiemy już, że psy Pawłowa po wytworzeniu u nich odruchu warunkowego wydzielania śliny na dźwięk pewnego tonu, wydzielały ślinę także na tony wyższe i niższe. Na tej samej zasadzie możemy oczekiwać, że szczur będzie biegł do białej skrzynki docelowej, jeżeli poprzednio zawsze znajdował piokarm w skrzynce jasnoszarej. Zakładamy tu, że odróżnicowanie obu skrzynek jest tym trudniejsze, im bardziej są one podobne. Kiedy pokarm znajduje się w skrzynce na końcu lewego ramienia prostego labiryntu T, głodny szczur musi nauczyć się odróżniać dwie skrzynki, które mają odmienne położenie. Jeżeli mają one również inną barwę, na przykład gdy jedna jest wewnątrz biała, a druga czarna – szczur powinien szybciej nauczyć się je różnicować. Rozumowanie to potwierdzają wyniki eksperymentów (Denny, 1948: Saltzman, 1950). Gdy obie skrzynki są szare, możemy powiedzieć, że zarówno reakcja prawidłowa, jak i nieprawidłowa otrzymują pewne wzmocnienie wtórne, ponieważ jako wtórne wzmocnienie działa barwa skrzynek, a ta jest tu taka sama przy skrzynce dodatniej i ujemnej. Tak się to najczęściej formułuje, jeśli jednak wolimy, możemy powiedzieć, że kolor szary staje się przynętą dodatnią, wskutek czego obie skrzynki mają w tej sytuacji wartość bardziej podobną niż wtedy, kiedy różnią się kolorem.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>