CZEGO UCZĄ SIĘ BADANI W LABIRYNCIE?

Uczonych, badających proces uczenia się labiryntu, interesowały dwa pytania, które można by nazwać pytaniami „co” i „jak”. Zachowanie szczura można analizować z próby na próbę szukając odpowiedzi na pytania: „czego się szczur nauczył?” i „w jaki sposób się tego nauczył?” Pytania te wiążą się zresztą ze sobą, a w dodatku dołącza się jeszcze do nich kwestia trzecia, mianowicie problem wskaźników orientacyjnych, dlatego też zwykle nie stawia się ich całkiem oddzielnie. Ogólnie jednak można powiedzieć, że pytanie „co” przeważało w licznych eksperymentach mających rozstrzygnąć, czy zwierzę uczy się pewnej serii ruchów, czy też orientowania się w określonym miejscu, natomiast pytanie „jak” dominowało w eksperymentach nad bardzo spornym zagadnieniem tzw. „uczenia się utajonego”. Na pozór mogłoby się wydawać, że aby odpowiedzieć na pytanie „co”, wystarczy wiernie opisać zachowanie zwierzęcia, odpowiedź zaś na pytanie „jak” wymaga stworzenia pewnej teorii procesów zachodzących w organizmie w czasie uczenia się.

Jednakże sprawa nie przedstawia się tak prosto. Zachowanie zwierzęcia w labiryncie można bowiem równie dokładnie opisać w terminach dwu kategorii: w terminach odnoszących się do organizmu i w terminach dotyczących środowiska. Zwykle opisuje się je w kategoriach środowiskowych. Mówimy więc, że zwierzę najpierw wchodzi do wielu ślepych uliczek, a potem stopniowo, w miarę postępów uczenia się, zaczyna omijać ślepe uliczki, aż wreszcie obiera najkrótszą drogę do celu. Ale możemy również ograniczyć się w naszym opisie do terminów odnoszących się do organizmu i powiedzieć, że w pierwszej próbie zwierzę najpierw skręca w prawo (mowa o labiryncie Hampton i Court, str. 133), potem powoli posuwa się około 10 kroków naprzód, robi skręt typu U, wolno posuwa się o dalsze 20 kroków, skręca w prawo, znów posuwa się o 6 kroków i tak dalej: natomiast po kilku próbach zwierzę zachowuje się już trochę inaczej: najpierw skręca w lewo, wykonuje 5 skoków, robi gwałtowny skręt w prawo, wykonuje 3 skoki i tak dalej. Możliwy jest każdy z tych dwu typów opisu, nasuwa się tylko pytanie, który z nich daje bardziej adekwatny obraz zmian, jakie zachodzą w zachowaniu pod wpływem uczenia się.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>