CEL I OGÓLNY PLAN EKSPERYMENTÓW NAD UCZENIEM SIĘ CZ. II

Nie należy odnosić się lekceważąco do takiego czysto orientacyjnego typu eksperymentu. Zwłaszcza u ludzi różnorodność zadań, których sie uczą, i różnorodność zdolności, form przystosowania i nieprzystosowania, które nabywają, jest tak ogromna, że orientacyjny typ eksperymentu jest tu tak samo usprawiedliwiony jak wstępna eksploracja w zoologii czy w geologii. Uczenie się jest raczej produktem ubocznym innych działalności niż specyficzną działalnością samą w sobie. W związku z tym, jeśliby nawet podstawowy wynik uczenia się miał być zawsze ten sam – coś w rodzaju wytworzenia skojarzenia czy związku S-R – to jednak kombinacji typów działalności i warunków, w jakich wynik ten się uzyskuje, jest bardzo dużo, a jedne warunki bardziej, inne zaś mniej sprzyjają otrzymaniu tego wyniku. A ponieważ psycholog teoretyk zawsze ma nadzieję, że jego badania eksperymentalne będą wykorzystane w takich dziedzinach praktycznych, jak wychowanie czy psychoterapia, zmusza go to do pewnych eksploracji w tych właśnie kierunkach oraz – najprawdopodobniej – także i w wielu innych.

Zresztą można by chyba wymienić trzy typy eksperymentu nad uczeniem się: dopiero co omówiony typ orientacyjny, spełniający rolę wstępnej eksploracji, typ – głównie w tym rozdziale rozważany – zmierzający do systematycznego przebadania zmian zmiennej R zależnych od zmian zmiennych S i A ze znanego wzoru R – j(S, A) i typ eksperymentu nastawiony na sprawdzenie jakiejś hipotezy. Ten ostatni niektórzy psychologowie umieściliby na pierwszym miejscu pod względem znaczenia. W każdym razie jest on na pewno najbardziej emocjonujący. Wprowadza on do laboratorium ducha sportu, jako że wynik takiego eksperymentu może naszą hipotezę potwierdzić lub obalić: albo też – co się niestety często zdarza – badany problem może pozostać nadal w sferze wątpliwości. Może się na przykład okazać, że liczba badanych była za mała i że nie można odrzucić „hipotezy zerowej”. Często skłania to badacza do przyjęcia bardziej negatywnej postawy wobec swej hipotezy, niż to usprawiedliwiają uzyskane dane. Uwaga ta odnosi się do wielu eksperymentów, które lepiej byłoby powtórzyć przed ich opublikowaniem.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>