Category Bez kategorii

Motywacja reakcji zapobiegawczych cz. II

Chcąc się przekonać, czy hipoteza ta dobrze tłumaczy wszystkie fakty, musimy zdać sobie sprawę, że w warunkowaniu reakcji zapobiegawczych występują dwie różne fazy. W pierwszym stadium zwierzę wykazuje liczne symptomy strachu czy jakiegoś podniecenia. W eksperymencie Millera szczury, zanim nauczyły się otwierać drzwiczki z pomieszczenia białego do czarnego, „przejawiały bardzo różnorodne formy zachowania”: drapały drzwiczki, gryzły siatkę na podłodze, biegały tam i z powrotem, kuliły się, oddawały mocz i kał. Jednakże w drugim stadium, kiedy zwierzęta nauczyły się już otwierać drzwiczki, wszystkie te oznaki strachu zniknęły zupełnie. Trochę inny eksperyment przeprowadzono na psach. Jeżeli w ciągu 2 sekund po włączeniu dźwiękowego sygnału ostrzegawczego pies nie podniósł przedniej łapy, otrzymywał w tę łapę uderzenie prądem {Culler, Finch, Girden i Brogden, 1935). W pierwszym okresie ćwiczenia prąd wywoływał na ogół podniecenie, szczekanie, wydalanie i inne „symptomy strachu”. Podobnie niektóre z tych objawów wywoływał także sygnał ostrzegawczy. Jednakże po pewnej liczbie prób zaczęła się pojawiać i dominować zlokalizowana reakcja podnoszenia łapy – reakcja, która była „tak bardzo niepodobna do pierwotnego podnieconego i chaotycznego zachowania, jak tylko dwa akty zachowania mogą być niepodobne do siebie”.

Zobacz

Eksperymentalne badania nad reakcją nazywania – kontynuacja

Starszą literaturą dotyczącą tworzenia pojąć opracowano dokładniej w pierwszym (amerykańskim – przyp. red.) wydaniu tego podręcznika na str. 800-806. wano O, że znaki tej serii będą się nazywać tak samo, jak znaki serii poprzedniej i zachęcano go, aby już za pierwszą ekspozycją usiłował „odgadnąć” nazwy poszczególnych znaków. Kolejność ekspozycji pier-

Zobacz

CEL I OGÓLNY PLAN EKSPERYMENTÓW NAD UCZENIEM SIĘ CZ. II

Nie należy odnosić się lekceważąco do takiego czysto orientacyjnego typu eksperymentu. Zwłaszcza u ludzi różnorodność zadań, których sie uczą, i różnorodność zdolności, form przystosowania i nieprzystosowania, które nabywają, jest tak ogromna, że orientacyjny typ eksperymentu jest tu tak samo usprawiedliwiony jak wstępna eksploracja w zoologii czy w geologii. Uczenie się jest raczej produktem ubocznym innych działalności niż specyficzną działalnością samą w sobie. W związku z tym, jeśliby nawet podstawowy wynik uczenia się miał być zawsze ten sam – coś w rodzaju wytworzenia skojarzenia czy związku S-R – to jednak kombinacji typów działalności i warunków, w jakich wynik ten się uzyskuje, jest bardzo dużo, a jedne warunki bardziej, inne zaś mniej sprzyjają otrzymaniu tego wyniku. A ponieważ psycholog teoretyk zawsze ma nadzieję, że jego badania eksperymentalne będą wykorzystane w takich dziedzinach praktycznych, jak wychowanie czy psychoterapia, zmusza go to do pewnych eksploracji w tych właśnie kierunkach oraz – najprawdopodobniej – także i w wielu innych.

Zobacz

Badania nad ZPB

Badania za pomocą stojaka do skoków kontynuowali Tolman i Minium (1942). Uczyli grupę szczurów odróżniać najpierw barwę białą, jako wskaźnik dodatni, od barwy czarnej: ćwiczenie trwało szereg dni, aż do uzyskania prawie bezbłędnego odróżniania. Liczba reakcji ZPB była duża w okresie aktywnego uczenia się, następnie zaś znacznie się obni-

Zobacz

Wybór między alternatywnymi czynami

Ludzie często muszą wybierać między sprzecznymi motywami. Czasem jest to konflikt między dwiema przyjemnościami, a czasami wybór między przyjemnością a obowiązkiem. Jeśli człowiek w tej drugiej sytuacji wybierze przyjemność, mówi się, że ma „słabą wolę”. Jeśli wybierze obowiązek — ma to oznaczać, że dysponuje „siłą woli”. Obowiązkiem psychologii jest pokazanie, co naprawdę się dzieje w psychice, gdy w grę wchodzi tzw. siła woli. Generalnie czynność wiążąca się z siłą woli jest to czynność, która zakłada satysfakcję raczej w przyszłości, a nie w chwili obecnej. Umiejętność odłożenia nagrody po to, by uzyskać więcej, lecz później, jest jedną z cech dojrzałej osobowości. W oczach osób o osobowościach mniej dojrzałych ktoś, kto cierpliwie czeka, czyni to wbrew swojej woli...

Zobacz

Wskaźniki w okresie wstępnym

Obie te przeciwstawne teorie można poddać sprawdzeniu w eksperymentach z transferem. Eksperymentatorzy zakładają przede wszystkim, że w doświadczeniach można wyróżnić „okres wstępny” (presolution period), w którym tylko około 50 procent prób przynosi zwierzęciu powodzenie, oraz „okres właściwy” (solution period), charakteryzujący się tym, że ilość udanych działań wzrasta w nim stopniowo lub nagle aż do 100 procent. Lashley jest skłonny sądzić, że w tym wstępnym okresie zwierzę w ogóle jeszcze nie reaguje na odpowiedni wskaźnik, nawet nie zaczyna wytwarzać odpowiedniego skojarzenia, natomiast według Hulla i Spence’a, poprawne skojarzenie powstaje już na samym początku, gdy tylko zwierzę wykona pierwszą udaną reakcję, a potem ulega wzmocnieniu tylekroć, ilekroć ta reakcja powtórzy się.

Zobacz

Zamiana wskaźników cz. II

Wyniki te przemawiają za teorią Hulla i Spence’a, którą określa się też jako „teorię ciągłości uczenia się”, ponieważ według niej proces uczenia się przebiega od samego początku w sposób ciągły i nie wykazuje żadnych istotnych przerw pomiędzy okresem wstępnym a okresem właściwym.

Zobacz

Uzyskiwanie satysfakcji

Bardziej typowym sposobem uzyskiwania satysfakcji jest sięganie po gratyfikację zastępczą. Osoba pociesza się po niepowodzeniu w realizacji swoich motywów, zaspokajając popędy ciała. Jedzenie jest najbardziej rozpowszechnioną formą tego rodzaju zachowania. Wiele przypadków nadwagi ma swoje źródła w nawyku objadania się, kiedy tylko dana osoba czuje się rozczarowana, samotna lub przygnębiona. Niektórzy biorą wówczas kąpiel albo uprawiają seks, byle tylko skompensować frustrację. Aby usprawiedliwić zastępczą gratyfikację, dziecko najczęściej ucieka się do typowego argumentu „kwaśnych winogron”. W dobrze znanej bajce o lisie i winogronach lis, który nie zdołał dosięgnąć winogron, odszedł mówiąc: „I tak były kwaśne”...

Zobacz

UCZENIE SIĘ CZ. II

Uczenie się jest jedną z dziedzin, w których psychologia eksperymentalna wykazała największą aktywność, a eksperyment okazał się najbardziej płodną metodą badania. Fakt, że tylu psychologów poświęciło się tej dziedzinie, tłumaczy się ogromnym znaczeniem, jakie ma uczenie się dla życia praktycznego, a mianowicie dla wszystkich form wychowania łącznie z psychoterapią, którą dziś traktuje się jako proces reedukacji (Dollard i Miller, 1950: Mowrer, 1950). Dla psychologa zajmującego się sprawami teoretycznymi fakty z zakresu uczenia się, zarówno u zwierząt, jak i u ludzi, stanowią intrygującą zagadkę, nad którą nie może on przejść do porządku dziennego. Przede wszystkim fakty te są niezmiernie liczne i domagają się systematyzacji: po drugie zaś powstaje podstawowe pytanie o zasadniczy mechanizm (czy mechanizmy) tej funkcji o tak ważnym i szerokim znaczeniu.

Zobacz

Kurs językowy dla cudzoziemców we Wrocławiu

Cudzoziemców w Polsce jest coraz więcej. Przyjeżdżają z całego świata. Wrocław przyciąga szerokie spektrum handlowców, pozwala im zarabiać i czerpać zadowolenie z ich pracy. Osoby chętne do pozostania w Polsce powinny uczyć się języka polskiego. Bez znajomości języka ojczystego Polaków nie znajdą dobrej pracy, będą musieli pracować na zmywaku i sprzątać. Znajomość języka jest przepustką do dobrej pracy oraz potencjalnej zawodowej kariery. Na pewno warto zainwestować w taki kurs, który jest bezcennym źródłem wiedzy oraz umiejętności. Wiele osób chce uczyć się języka, poświęca na to wieczory i weekendy, wiedząc, że to świetna sprawa. Języka polskiego uczą się Ukraińcy, Białorusini, Rosjanie, Francuzi, Niemcy, Włosi – wszyscy ci, którzy mają zamiar pozostać w Polsce...

Zobacz

Teorie efektu cz. III

Jak już zaznaczyliśmy, prosta teoria redukcji popędu, zdaje się, dobrze tłumaczy uczenie się różnych sposobów zdobywania nagrody i unikania kary. Staranniejsze rozpatrzenie wykazuje jednak, że ma ona pewne braki. Na przykład redukcja popędu, jaką wywołuje zjedzenie jednej pastylki pokarmowej, musi być właściwie równa zeru, gdyż szczur zjada 30, a nawet więcej takich pigułek, nie wykazując żadnych objawów nasycenia. Pewne fakty wskazują nawet, że jedna czy dwie pastylki pobudzają tylko apetyt, tj. w istocie wzmagają popęd. Aby wyjaśnić, na czym polega wzmacniający wpływ pojedynczej pastylki, Hull powołuje się na pojęcie wzmocnienia wtórnego: każdy bodziec skojarzonyz redukcją popędu sam nabiera właściwości wzmacniających, np. już sam odgłos automatu wyrzucającego pastylki ma pewną wartość jako „nagroda”. Jednakże tu bardzo zbliżamy się już do teorii sygnalizowania i oczekiwania, według której bodziec działa jako wzmocnienie nawet wtedy, gdy nie zaspokaja żadnej potrzeby.

Zobacz

Teoria Guthrie’go akcentująca czasową styczność S-R

Omówione poprzednio teorie stwierdzały, że styczność w czasie zachodzi zasadniczo pomiędzy Sw a Sb. Guthrie (1935) zrozumiał prawo Pawłowa dosłownie i przyjął, że styczność zachodzi pomiędzy Sw a Rb. Utrzymuje on, iż wszystkie bodźce, jakie działają na badanego w chwili reagowania, kojarzą się natychmiast z tą reakcją. Gdyby w następnym

Zobacz

STOSUNKI CZASOWE CZ. II

Rozhamowanie hamowania odraczającego. Jeśli Pawłów ma rację, to powinno być możliwe rozhamowanie tego wewnętrznego hamowania przez jakiś nagły, nowy bodziec i wywołanie w ten sposób reakcji ślinowej na długo przed końcem przerwy poprzedzającej wystąpienie Sb. W poprzednio cytowanym przykładzie, w którym reakcja ślinowa pojawiała się regularnie około 150 sekund po wprawieniu w ruch metronomu, dodatkowy bodziec świetlny, zastosowany na początku tego okresu, powinien wywołać natychmiastowe wydzielanie śliny. Przewidywanie to okazało się słuszne, a sprawozdania z doświadczeń wykonanych w laboratorium Pawłowa zawierają wiele podobnych przykładów. To samo zjawisko wykrył Rodnick w przypadku psychogal- wanicznej reakcji u człowieka, ponadto zaś dostarczył on dodatkowych dowodów na występowanie hamowania odraczającego, mianowicie zademonstrował, że po odpoczynku występuje spontaniczna restytucja reakcji przejawiająca się w skróceniu okresu utajenia dla odroczonego OW (Rodnick, 1937 a, 1937 b: Switzer, 1934).

Zobacz