Monthly Archives Wrzesień 2017

Motywacja reakcji zapobiegawczych cz. II

Chcąc się przekonać, czy hipoteza ta dobrze tłumaczy wszystkie fakty, musimy zdać sobie sprawę, że w warunkowaniu reakcji zapobiegawczych występują dwie różne fazy. W pierwszym stadium zwierzę wykazuje liczne symptomy strachu czy jakiegoś podniecenia. W eksperymencie Millera szczury, zanim nauczyły się otwierać drzwiczki z pomieszczenia białego do czarnego, „przejawiały bardzo różnorodne formy zachowania”: drapały drzwiczki, gryzły siatkę na podłodze, biegały tam i z powrotem, kuliły się, oddawały mocz i kał. Jednakże w drugim stadium, kiedy zwierzęta nauczyły się już otwierać drzwiczki, wszystkie te oznaki strachu zniknęły zupełnie. Trochę inny eksperyment przeprowadzono na psach. Jeżeli w ciągu 2 sekund po włączeniu dźwiękowego sygnału ostrzegawczego pies nie podniósł przedniej łapy, otrzymywał w tę łapę uderzenie prądem {Culler, Finch, Girden i Brogden, 1935). W pierwszym okresie ćwiczenia prąd wywoływał na ogół podniecenie, szczekanie, wydalanie i inne „symptomy strachu”. Podobnie niektóre z tych objawów wywoływał także sygnał ostrzegawczy. Jednakże po pewnej liczbie prób zaczęła się pojawiać i dominować zlokalizowana reakcja podnoszenia łapy – reakcja, która była „tak bardzo niepodobna do pierwotnego podnieconego i chaotycznego zachowania, jak tylko dwa akty zachowania mogą być niepodobne do siebie”.

Zobacz

Eksperymentalne badania nad reakcją nazywania – kontynuacja

Starszą literaturą dotyczącą tworzenia pojąć opracowano dokładniej w pierwszym (amerykańskim – przyp. red.) wydaniu tego podręcznika na str. 800-806. wano O, że znaki tej serii będą się nazywać tak samo, jak znaki serii poprzedniej i zachęcano go, aby już za pierwszą ekspozycją usiłował „odgadnąć” nazwy poszczególnych znaków. Kolejność ekspozycji pier-

Zobacz

CEL I OGÓLNY PLAN EKSPERYMENTÓW NAD UCZENIEM SIĘ CZ. II

Nie należy odnosić się lekceważąco do takiego czysto orientacyjnego typu eksperymentu. Zwłaszcza u ludzi różnorodność zadań, których sie uczą, i różnorodność zdolności, form przystosowania i nieprzystosowania, które nabywają, jest tak ogromna, że orientacyjny typ eksperymentu jest tu tak samo usprawiedliwiony jak wstępna eksploracja w zoologii czy w geologii. Uczenie się jest raczej produktem ubocznym innych działalności niż specyficzną działalnością samą w sobie. W związku z tym, jeśliby nawet podstawowy wynik uczenia się miał być zawsze ten sam – coś w rodzaju wytworzenia skojarzenia czy związku S-R – to jednak kombinacji typów działalności i warunków, w jakich wynik ten się uzyskuje, jest bardzo dużo, a jedne warunki bardziej, inne zaś mniej sprzyjają otrzymaniu tego wyniku. A ponieważ psycholog teoretyk zawsze ma nadzieję, że jego badania eksperymentalne będą wykorzystane w takich dziedzinach praktycznych, jak wychowanie czy psychoterapia, zmusza go to do pewnych eksploracji w tych właśnie kierunkach oraz – najprawdopodobniej – także i w wielu innych.

Zobacz

Badania nad ZPB

Badania za pomocą stojaka do skoków kontynuowali Tolman i Minium (1942). Uczyli grupę szczurów odróżniać najpierw barwę białą, jako wskaźnik dodatni, od barwy czarnej: ćwiczenie trwało szereg dni, aż do uzyskania prawie bezbłędnego odróżniania. Liczba reakcji ZPB była duża w okresie aktywnego uczenia się, następnie zaś znacznie się obni-

Zobacz

Wybór między alternatywnymi czynami

Ludzie często muszą wybierać między sprzecznymi motywami. Czasem jest to konflikt między dwiema przyjemnościami, a czasami wybór między przyjemnością a obowiązkiem. Jeśli człowiek w tej drugiej sytuacji wybierze przyjemność, mówi się, że ma „słabą wolę”. Jeśli wybierze obowiązek — ma to oznaczać, że dysponuje „siłą woli”. Obowiązkiem psychologii jest pokazanie, co naprawdę się dzieje w psychice, gdy w grę wchodzi tzw. siła woli. Generalnie czynność wiążąca się z siłą woli jest to czynność, która zakłada satysfakcję raczej w przyszłości, a nie w chwili obecnej. Umiejętność odłożenia nagrody po to, by uzyskać więcej, lecz później, jest jedną z cech dojrzałej osobowości. W oczach osób o osobowościach mniej dojrzałych ktoś, kto cierpliwie czeka, czyni to wbrew swojej woli...

Zobacz

Wskaźniki w okresie wstępnym

Obie te przeciwstawne teorie można poddać sprawdzeniu w eksperymentach z transferem. Eksperymentatorzy zakładają przede wszystkim, że w doświadczeniach można wyróżnić „okres wstępny” (presolution period), w którym tylko około 50 procent prób przynosi zwierzęciu powodzenie, oraz „okres właściwy” (solution period), charakteryzujący się tym, że ilość udanych działań wzrasta w nim stopniowo lub nagle aż do 100 procent. Lashley jest skłonny sądzić, że w tym wstępnym okresie zwierzę w ogóle jeszcze nie reaguje na odpowiedni wskaźnik, nawet nie zaczyna wytwarzać odpowiedniego skojarzenia, natomiast według Hulla i Spence’a, poprawne skojarzenie powstaje już na samym początku, gdy tylko zwierzę wykona pierwszą udaną reakcję, a potem ulega wzmocnieniu tylekroć, ilekroć ta reakcja powtórzy się.

Zobacz

Zamiana wskaźników cz. II

Wyniki te przemawiają za teorią Hulla i Spence’a, którą określa się też jako „teorię ciągłości uczenia się”, ponieważ według niej proces uczenia się przebiega od samego początku w sposób ciągły i nie wykazuje żadnych istotnych przerw pomiędzy okresem wstępnym a okresem właściwym.

Zobacz