Daily Archives 10/02/2015

Odróżnianie ciężaru

Oba pudełka wyglądały podobnie, ale różniły się ciężarem. Pokarm znajdował się w pudełku cięższym. Małpę uczono najpierw, aby w każdej próbie przyciągała tylko jedno pudełko. Dalej następował długi okres, 200-450 prób, w którym uczenie się odróżniania dawało bardzo skromne wyniki, mianowicie tylko 50 procent reakcji poprawnych, i dopiero potem małpa zaczynała „porównywać” ciężar pudełek, mianowicie przed dokonaniem wyboru podciągała każde pudełko o kilka cali. Od tej chwili uczenie się przebiegało już szybko. Na koniec małpa nie musiała nawet już porównywać ciężaru obu pudełek, jeśli pierwsze, które przyciągnęła, okazało się ciężkie, od razu wciągała je do klatki. Zachodziło tu zjawisko, które przy ocenach ciężaru u człowieka nazywamy „oceną absolutną”. Inaczej można powiedzieć, że małpa rozpoznawała właściwe pudełko na podstawie „odczucia” jego ciężaru bezwzględnego. W chwili gdy małpy dokonywały pierwszych „porównań”, tj. gdy pojawiały się pierwsze oznaki, że używają one ciężaru jako wskaźnika, cięższe pudło ważyło 1350 gramów. Następnie zmniejszano jego wagę do 900, 750 i 600 gramów, a wreszcie aż do 450 gramów, przy czym lekkie pudełko stale ważyło 150 gramów. Zmiany w wadze ciężkiego pudła nie miały wpływu na zachowanie się małp. Po przeprowadzeniu tego ćwiczenia rozpoczęto badania transpozycji, mianowicie zmieniano wielkość bodźców tak, że dawne pudło ciężkie łączono z nowym, jeszcze cięższym, albo też dawne pudełko lżejsze z nowym, jeszcze lżejszym. Na przykład usuwano pudełko o wadze 150 gramów, a pudełko 450-gramowe, na które zwierzę reagowało dodatnio, łączono z innym, znacznie cięższym. W tym badaniu małpa, mimo że w każdej próbie otrzymywała pokarm, szybko zaczynała pomijać dawne, ciężkie pudło, a wybierać nowe, jeszcze cięższe. Podobnie działo się wtedy, gdy usuwano pudełko ciężkie, a pudeko 150-gramowe, ¡poprzednio „ujemne”, łączono z nowym, jeszcze lżejszym. W tej sytuacji małpa szybko przeszła na konsekwentne wybieranie pudełka 150-gramowego. Wypróbowano też kilka innych kombinacji pudełek o rozmaitym ciężarze z tym samym wynikiem: Małpy w każdej parze regularnie wybierały pudełko cięższe z wyjątkiem tych wypadków, w których różnice ciężaru były zbyt drobne. U siedmiu małp uzyskano zasadniczo takie same wyniki.

Zobacz

Otamowanie

Wszystkie dotychczas omówione teorie przyjmują dwa różne procesy, jeden dla wyjaśnienia warunkowania i drugi, odmienny, dla wygasania reakcji. Teoria otamowania {Guthrie, 1935: Wendt, 1936a) przyjmuje tylko jeden proces. Teoria ta utrzymuje, że wygasanie reakcji polega po prostu na uczeniu się nowej reakcji na ten sam bodziec warunkowy. Gdy naciskanie dźwigni nie prowadzi już do zdobycia pastylek pokarmowych, szczur zaczyna zmieniać swą reakcję tak dalece, jak na to pozwala sytuacja (Antonitis, 1951: por. Stanley, 1952). W grę wchodzi tu otamowanie dawnej reakcji przez nową. Czynnik ten niewątpliwie często odgrywa pewną rolę w wygasaniu, choć może nie tłumaczy tych zjawisk całkowicie.

Zobacz