Daily Archives 05/10/2015

Eksploracja swobodna

Wpływ aktywności badawczej na uczenie się łatwiej można badać, gdy przed rozpoczęciem doświadczeń właściwych pozwolimy zwierzęciu wędrować swobodnie po labiryncie. Lashley (1918) stwierdził, że 20 minut takiej swobodnej eksploracji przyspieszało następującą po nim naukę labiryntu. Haney (1931) pracując w laboratorium Tolmana pozwolił swej grupie eksperymentalnej przez’ cztery noce (72 godziny) swobodnie zapoznawać się z dość skomplikowanym labiryntem, w którym w tym czasie nie było pokarmu: pokarm otrzymywały szczury w klatce mieszkalnej w ciągu dnia. Grupa kontrolna spędziła te noce na prostokątnej bieżni bez żadnych ślepych uliczek. Każda grupa składała się z 30 szczurów. Po tym okresie ćwiczenia wstępnego w skrzynce docelowej labiryntu umieszczano pokarm i z każdą grupą przeprowadzano doświadczenie przez 18 dni po jednej próbie dziennie. Okazało się, że szczury z grupy eksperymentalnej od samego początku wchodziły do ślepych uliczek dwa razy rzadziej niż szczury z grupy kontrolnej i przewagę tę utrzymywały aż do końca.

Zobacz

Zagadnienia związane z aparaturą badawczą

Skrzynkę do badań nad odróżnianiem stosowano przy eksperymentalnej analizie zmysłowych zdolności u zwierząt i tym się tłumaczy, że pierwsi eksperymentatorzy przywiązywali dużą wagę do kontroli bodźców, takich jak np. intensywność światła, a mało zależało im na tym, aby zwierzęciu ułatwić samo uczenie się. Powolne uczenie się uważano za zło, którego zapewne nie da się uniknąć. Zresztą wprawę w odróżnianiu barwy białej od czarnej mogły zwierzęta uzyskać w pewnej stosunkowo niezbyt wielkiej liczbie prób, powiedzmy 100-200. Gdy jednak Lashley (1930) przystąpił do obszernych badań nad widzeniem kompleksowym u szczurów, mianowicie wymagał odróżniania kwadratu od koła lub równobocznego trójkąta prostego od tegoż trójkąta odwróconego, ilość prób potrzebnych do wyuczenia się tych bodźców niezmiernie wzrosła, a często nawet wydawało się, że szczur nie potrafi nigdy nauczyć się żadnego odróżniania. Wtedy Lashley wprowadził nowe urządzenie, które umożliwiło znacznie szybsze uczenie się, mianowicie aparat ze stojakiem do skoków (jumping stand apparatus). Na rys. 20-2 przedstawiony jest ten aparat w jego pierwotnej postaci. Potem skonstruowano kilka ulepszonych form tego urządzenia (Lashley, 1938: Tolman, 1939: Finger, 1941: Feldman, 1948: Ehrenfreund, 1948).

Zobacz

Alternacja w labiryncie związana z hamowaniem reaktywnym

Bardziej przekonywająca jest hipoteza, która tłumaczy skręcanie na przemian w prawo i w lewo tym, co Pawłów nazwał „hamowaniem wewnętrznym”, a Hull „hamowaniem reaktywnym”, czyli oporem wewnętrznym przeciwstawiającym się natychmiastowemu powtórzeniu tej samej reakcji. Jeżeli założymy, że wykonanie każdego ruchu wytwarza (bardzo krótkotrwałe) hamowanie tego rodzaju, możemy zrozumieć, dlaczego zwierzę, skręciwszy w prawo, w następnym punkcie wyboru, parę sekund później, wykonuje skręt w lewo.

Zobacz

Ogólny poziom reaktywności, czyli gotowości do działania

Do badania poziomu aktywności używa się tzw. klatki aktywności, która stanowi nieodłączny element wyposażenia każdego laboratorium zoopsychologicznego. Może to być klatka, jakiej się używa dla wiewiórek, z pionowo zawieszonym, obracającym się szerokim kołem, wewnątrz którego zwierzę może biegać do woli, a mechaniczny licznik rejestruje liczbę obrotów koła. Są także klatki aktywności z chwiejną podłogą, która, gdy zwierzę porusza się po klatce, przechyla się z lekka w różne strony, a wstrząsy te są rejestrowane w sposób automatyczny. Za pomocą aparatów tego typu przeprowadzono wiele eksperymentów nad stopniem „aktywności spontanicznej” i jej zależnością od następujących zmiennych (Richter, 1927):

Zobacz